Ankara'da Farklı Kentsel Formlardaki Mahallelerde Okul Yürünebilirliğinin Önerilen GIS Aracıyla İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Teknolojileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Simge Reyhan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yücel Can Severcan
Eş Danışman: Sevda Zuhal Akyürek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocukların okula yürüyerek gitmeleri, sağlık yönergeleri tarafından önerilen gerekli günlük fiziksel aktiviteye katkıda bulunur ve obezite ve ruhsal sağlık sorunlarına daha az eğilimli olmalarını sağlar. Çocukların okula yürümelerini teşvik etme potansiyeline sahip mesafe, yoğunluk, çeşitlilik gibi kentsel form özellikleri, halk sağlığı ve yaşanabilirlik açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, mahalle tasarımının çocukların yürüme davranışındaki rolünü anlamak için farklı mahallelerdeki okul yürünebilirliğini objektif verilerle analiz etmek ve karşılaştırmaktır. Ankara'dan, farklı kentsel form özelliklerini temsil eden üç mahalle seçilmiştir: Bahçelievler Mahallesi(geleneksel, bahçeli apartman mahalleleri), İşçi Blokları Mahallesi (1970'lerin az katlı ve yüksek apartmanlı karma kullanımlı mahalleleri) ve Kuzeykent Mahallesi (çağdaş yüksek katlı toplu konutlar).Çalışma, karar vericilerin kentsel hesaplamaları daha doğru ve kolay bir şekilde yapabilmeleri için okul çevresinde yürünebilirliği ölçme amacıyla Coğrafi Bilgi Sistemine (CBS) dayalı yeni bir model önermektedir. Okul yürünebilirlik araç kutusu, ArcMap yazılımının Model Builder aracı ile hazırlanmıştır. Araç kutusu çeşitli modeller içerir. Bunlar yaya alanı oranı, bina yoğunluğu, zemin kata dayalı karma arazi kullanım indeksi ve binaya dayalı karma arazi kullanım indeksi, trafik maruziyeti, NDVI tabanlı yeşillik skorudur. Bina verileri (kat numarası ve arazi kullanımı içerir), yol verileri (yol genişliğini içerir) ve Sentinel 2 uydu verileri (Band4 ve Band8) toplanır ve okulun yürünebilirliğini ölçmek için araç kutusunun girdileri olarak hazır hale getirilir. Hazırlanan araç kutusundaki her bir modelin çıktısı, ölçüm denklemlerinin sonuçlarıdır. Çalışma, Bahçelievler Mahallesi'nin çocukları okula yürüyerek gitmeleri için, İşçi Blokları ve Kuzeykent mahallelerine göre daha çok teşvik ettiğini göstermektedir. Parametreler açısından en yüksek değerler İşçi Blokları Mahallesi ile Bahçelievler Mahallesi arasında değişirken, Kuzeykent Mahallesi yapı yoğunluğu dışındaki tüm parametrelerde en düşük performansı göstermiştir. Sonuçlar, yıllar içinde değişen kentleşme politikaları nedeniyle, 1990'lı yılların öncesinde yaşayan çocuklarla karşılaştırıldığında (hem düşük hem de yüksek katlı apartmanlara sahip karma kullanımlı mahallelerin görülebileceği mahalleler), günümüz çocuklarının Ankara'da okul yürünebilirliğini daha az destekleyen mahallelerde yaşama olasılığının daha yüksek olduğunu gösteriyor. Çalışma, çocukların okula yürüyerek gitmelerini teşvik etmek için, okul çevresindeki planlama kararlarının önemini vurgulamaktadır. Bu anlayış, şehir plancılarını çocuklar için daha sağlıklı ve yaşanabilir mahalle çevrelerini oluşturmalarına yardımcı olabilir.