How visually impaired people perceive their disability: Loss or lack? An interpretative phenomenological analysis

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÖZLEM OKUR

Danışman: TÜLİN GENÇÖZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Engellilik, engelli bireylerin sosyal ve çevresel engeller arasında sosyal hayata dahil olmalarını engelleyen bir etkileşim olarak tanımlanmıştır. Sosyal yaşamın bozulması, engelli bireyin bakış açısından bir eksiklik yaratabilir. Ancak, engellilik ve eksiklik arasındaki ilişkinin ne olduğu klinik psikolojide incelenmemiştir. Bu çalışmanın amacı, görme engelli kişilerin engelliliklerini kayıp veya eksik olarak algılayıp algılamadıklarını incelemektir. Engelliliğin öznelliği nedeniyle, genelleştirilmiş formülasyonlar, kayıp veya yoksunluk ile ilgili engellilik algısını anlamada yararlı olmayabilir. Nitel bir araştırma yaklaşımı olan yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (IPA) bu çalışmada kullanılmıştır. Yaşları 19 ile 27 arasında değişen altı kadın katılımcı çalışmaya dâhil edilmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış, derinlemesine ve bire bir görüşmeler yoluyla toplanmış ve IPA aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizden sonra beş tema oluşturulmuştur. Bunlar: Başkası tarafından tanımlanan engel üzerinden hissedilen eksiklik; Görenlerin görmediği eksikli; Tanımlanan engele, yaşanan duruma göre yapılan atıflar; Görme engellilere tanımlanmış roller; ve karşılanamayan ihtiyaçlar neticesinde mağduriyetle ortaya çıkan duygusal tepkiler. Tüm temalar bir arada ele alındığında görme engelli bireyler, kendileri için önemli olan insanların etkileri ve yorumlarıyla kendi engellerini hayatlarında eksiklik olarak algılamaktadırlar.