MODELLING AN ARCHITECTURAL DESIGN PROCESS

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, YAPI BİLGİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: KUBİLAY ŞAHİNLER

Danışman: Arzu Sorguç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mimarlık, gelişen teknolojilerden olduğu kadar, politik, sosyal, ekonomik pratiklerinden de etkilenmektedir. Bu bağlamda, mimarlık hizmetinin kapsamı da farklılaşmaktadır. Bu doğrultuda, tasarım sürecinin farklı metodolojiler ile yürütülmesi üzerine farklı çalışmalar yapılmaktadır. Yapı tasarım sürecinde, mimarın rolünün sorgulandığı, tasarımın belirli kriterler ve kısıtlar doğrultusunda makineler ile yapılabildiği, geçmiş örnekler üzerinden öğrenen sistemlerin tasarım yaptığı farklı modeller önerilmekte ve tartışılmaktadır. Bu bağlamda, bu araştırma, tasarım sürecinde tasarımcının rolünün yeniden tanımlanarak mimari tasarım sürecini daha verimli kılmayı amaçlayan bir dizi model önerisi içermektedir. Araştırma sürecindeki temel motivasyon, mimarın, son ürün tasarımcısı olmasından ziyade, belirli sistem içerisindeki farklı aşamaları tasarlayan, tasarım sınırlarını çizen, potansiyellerini tanımlayan ve sınırlandırılmış bir tasarım kümesi oluşturacak sistemi geliştiren bir aktör olarak değişmesi üzerinedir. Buna göre, araştırma içeriğinde, ilk olarak günümüzde değişen mimarlık pratiği üzerine bir dizi araştırma ve söylem üretilecek ve mimari tasarımdan beklentinin nasıl değiştiği üzerine açıklamalarda bulunulacaktır. Akabinde ise, tasarım sürecine yönelik, farklı modeller önerilecek ve test edilecektir. İlk model, tüm elemanları ile, bir yapının parametrize edilmesi, tüm kısıtlarıyla birlikte tanımlanması üzerine şekillenecektir. İkinci model ise, ilk model eleştirilerinden doğacak şekilde kapsamlı (generic) çözümler üretmeyi amaçlayan üretken algoritmalar ile geliştirilmiş bir sistem olacaktır. Tasarım kümesi ve çözüm kümesi üzerine tartışmalar bu model üzerinden ilerleyecektir. Son model ise, ilk iki modelin eleştirileri üzerinden inşa edilmiş, tasarımcılar tarafından, tasarım sınırları ve beklentileri sistem içerisinde tanımlanmış, tasarlanmış elemanların oluşturduğu bir kütüphane içerisinden yön eylem metotları doğrultusunda optimizasyon sistemleri ile yapı tasarım sürecini daha verimli kılmayı amaçlayan bir sistemdir. Araştırma sonucunda ise, önerilen modellerin kıyasları yapılacak ve potansiyelleri tartışılacaktır. Yapı tasarım sürecinin daha verimli kılınması amacıyla önerilecek modellerin tasarım süreci üzerine etkileri tartışılacak ve mimarlık pratiğinin gelecekte nasıl şekillenebileceği üzerine düşünceler sunulacaktır.