Temporal - spatial distributions and degradation of Bisphenol A in marine and freshwaters in Turkey

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Deniz Bilimleri Enstitüsü, Deniz Bilim (Osinografi) Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: EMEL KOCAMAN

Danışman: KORAY ÖZHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bisfenol A (BPA), bir endokrin sistem bozucu kimyasal bileşik olup östrojeni taklit eder ve gelişimsel bozukluklarla bağlantılı olduğu bulunmuştur. Deniz ve tatlı su ortamlarında yaygın olarak tespit edilmektedir. Gelişmekte olan ülkelerdeki veri eksikliğinden dolayı dünya genelinde tam anlamıyla bir BPA değerlendirmesi yapılamamaktadır. Bu tez çalışması BPA' nın Türkiye'deki deniz ve tatlı sulardaki zamansal ve alansal dağılımını ve bozunmasını anlamak için yapılmıştır. Tezin ilk bölümünün amacı BPA konsantrasyonlarını Erdemli zaman serisinde ve bölgesel nehirlerde belirlemektir. Ayrıca, bu çalışmada Karadeniz, İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Akdeniz'den deniz suyu örnekleri alınarak bölgesel ve mevsimsel değişimleri daha iyi anlamak amaçlanmıştır. Tezin ikinci bölümü BPA' nın, farklı sıcaklıklarda doğal ve yapay, -nehir ve deniz sularında-, bozunma süreçlerine odaklanmıştır. BPA' nın nehir ve deniz suyu konsantrasyonları 4.16 ve 29.92 µg/L arasında değişim göstermiştir. Çalışma yapılan Türkiye' nin tüm denizlerinde benzer konsantrasyonlarda BPA tespit edilmiştir. Akdeniz'de derin deniz suyundaki BPA miktarı yüzey sularındaki ile benzerlik göstererek BPA' nın su kolonunda tamamen yayıldığı görülmüştür. Yapay sulardan hazırlanan numuneler 150 gün içinde herhangi bir BPA bozunması göstermemiştir, ancak doğal nehir suyu 50 günden sonra bozunmaya başlamıştır. Doğal nehir suyu içeren örnekler 25 °C' de 4 °C' dekinden daha hızlı bir biçimde bozunmaya uğramıştır. Diğer çalışmalarla kıyaslandığında bu çalışmada tespit edilen yavaş bozunma hızları belki de BPA bozunmasından sorumlu mikro organizmalarının bu bölgedeki azlığı ile açıklanabilir. Bu çalışma, BPA kirliliğinin Türkiye'deki sucul ortamlarda ciddi seviyeye ulaştığını göstermektedir. Ayrıca bozunma hızları kıyaslandığında, deniz ortamı ve organizmalarında BPA kontaminasyonun tatlı sulardakinden daha kalıcı olabileceğini de öne çıkmaktadır.