A modelling study for the health risk poset by nuclear power plant in Bulgaria at different parts of Turkey

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÖZGE ÜNVER

Danışman: SÜLEYMAN GÜRDAL TUNCEL

Özet:

Bu çalışmada Bulgaristan'daki Kozloduy nükleer santralinin Türkiye üzerindeki sağlık riski araştırılmıştır. En kötü kaza senaryosu esas alınarak santraldan atmosfere salınan radyonüklitlerin atmosferdeki dağılımları Amerika'da geliştirilmiş olan HySPLIT modeli ile incelenmiştir. Kaza senaryosunun kor erimesine ilaveten koruma kabının katostrofik arızasını da içerdiği düşünülmektedir. Atmosferik modelleme ile en kötü günün seçilmesinde yerdeki birikim esas alınmıştır. İlk simülasyonlar 2000 yılının her günü, bu kaza senaryosundan atmosfere sadece Cs-137 ve 1-131 radyonüklerinin salımı olduğu varsayılarak yapılmış ve en kötü birikimin 7 Nisan 2000 tarihinde başlayan 1 5 günlük simülasyon sonucu biriken salımdan kaynaklandığı görülmüştür. Tüm fisyon ürünleri en kötü gün için modellendikten sonra Türkiye genelinde en çok nüfusa sahip toplam 12 adet reseptördeki insanların, sindirim, solunum ve dış ışınlanma yolları ile maruz kaldığı radyasyon dozu ile ölümcül, ölümcül olmayan kanser ve kalıtımsal riskler hesaplanmıştır. En fazla etkilenen bölgenin Marmara Bölgesi ve istanbul'da yaşayan insanların ölümcül kanser riskinin 7xlCT2%. olacağı görülmüştür. Tüm Türkiye genelindeki kollektif risk de yaklaşık 20 600 kişi olarak hesaplanmıştır. Aynı yaklaşımla Akkuyu'da kurulması düşünülen nükleer santral için de sağlık riski araştırılmıştır. Bu durumda en kötü birikimin 21 Şubat 2000 tarihinde başlayan 15 günlük simülasyon sonucu biriken salımdan kaynaklandığı görülmüştür. En fazla etkilenen bölgenin Kayseri, Niğde ve Nevşehir'i de içeren ve kuzey doğu kıyısına uzanan dar bir alan olduğu ve buradaki insanların 3.4x10"' %'lik ölümcül kanser riski altında oldukları görülmüştür. Tüm Türkiye genelindeki kollektif sağlık riski de yaklaşık 30 500 kişi olarak hesaplanmıştır. Sonuçta Kozloduy santralinin tüm Türkiye genelinde daha fazla risk ortaya koyduğu, Akkuyu santralinin ise yalnızca dar bir alanı etkilediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Nükleer, HySPLIT, kaza, Kozloduy.