Semantic plausibility and category effects on unbounded dependency processing in Turkish relative clauses
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Enformatik Enstitüsü, Bilişsel Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ŞÜKRÜ BARIŞ DEMİRAL
Danışman: HÜSEYİN CEM BOZŞAHİN
Özet:oz TÜRKÇE İLGİ TUMCECIKLERINDE AYRIK İLİŞKİLERİN İŞLENMESİ ÜZERİNDEKİ ANLAMSAL UYGUNLUK VE KATEGORİ ETKİLERİ Demiral, Şükrü Barış MSc, Bilişsel Bilimler Bölümü Tez Yöneticisi: Assoc. Prof. Dr. H. Gürkan Tekman Ortak Tez Yöneticisi: Assoc. Prof. Dr. Cem Bozşahin Eylül 2001, 111 sayfa Ayrık ilişkiler, insan dil işlemcisinin öncelikli tercihlerinin anlaşılması için özel tipte yapılar sunmaktadır. Dil işlemcisinin ayrık parçaları nasıl ilişkilendirdiği psikodil- bilimciler ile berbilim dilbilimcileri ilgilendiren önemli bir konudur. İlişkilendirme süreci esnasında sözdizim ve anlamın işlememin öncelikli tercihlerine etkilerini araştır mak için, değişik dillerde değişik cümle tipleri oluşturulmuştur. Türkçe gerek sözdi- zimsel gerekse de morfo-sentaktik özellikleri sebebiyle bize farklı kategoriler ve öbek ler üzerinde işlemcinin davranışını inceleme olanağı verir. Bu tez, işlemcinin Türkçeilgi tümceciklerinde ayrık ilişkileri oluştururken kullandığı sözdizimsel ve anlamsal etkileri bulmayı amaçlamaktadır. İşlemcinin öncelikli tercihlerini gözlemlemek için sıralı-kelime okuma deneyi oluşturulmuştur. Bu deneyde işlenmekte zorlanılan cümle bölümleri, temel cümleye göre daha uzun okuma sürelerinin oluşmasına yol açmıştır. Sözdizim, kategori bilgisi ve anlamsal uygunluğun işlemlemeye etki ettiği gözlem lenmiştir. İlgi tümceciğindeki fiilin tematik beklentisi, takip eden kelimeler üzerinde oldukça çabuk nüfuz etmektedir. Bu bulgular göstermektedir ki, fiile özgün bilgi çok hızlı bir şekilde işlemlenmektedir ve fiil tarafından oluşturulan tematik belirleyi ciler işlemleme sürecini yönlendirmektedir. Deney sonuçları tüm-kaynak yönlendirim modelleriyle uygunluk göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Ayrık İlişki, İşlemleme Tercihleri, Sözdizim, Kategori Bilgisi, Anlamsal Uygunluk, Türkçe İlgi Tümcecikleri, Sıralı-Kelime Okuma Deneyi, Tematik Beklenti, Tüm-Kaynak Yönlendirim Modeli vı