The mathematical abilities of young children in the context of hemodynamic changes, executive function, home and school environment
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Early childhood education, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BEYZA HAMAMCI
Danışman: Hasibe Özlen Demircan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Biyolojik, bilişsel ve çevresel faktörlerin etkisi ile şekillenen erken matematik becerileri yaşam başarısını öngörmektedir. Bu çalışmanın amacı, matematik performansıyla ilişkili parietal lobdaki hemodinamik değişiklikleri, yürütücü işlev, ev ve okul matematik iklimlerini inceleyerek çocukların matematik yeteneklerine ilişkin bir model oluşturmaktır. Veriler, 2023-2024 eğitim-öğretim yılı boyunca İstanbul'daki 81 okulda, 239 çocuktan (ranj, 51-74 ay), ebeveynlerinden ve öğretmenlerinden toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Erken Matematik Testi-3, fNIRS matematik görevi, EF-Touch, Erken Matematik Ölçeği, Sınıf İçi Matematik Etkinlikleri Ölçeği ve Matematiksel Gelişim İnanç Ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlar, toplama görevi sırasında sol intraparietal sulkustaki ortalama oksihemoglobin seviyesinin çocukların toplama işlemi becerileri ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, çocukların yürütücü işlev performansı ile matematik becerileri arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki bulunmuştur. Ebeveyn-çocuk etkileşimleri ve matematikle ilgili inançlardan oluşan ev matematik iklimi çocukların matematik becerileriyle düşük düzeyde pozitif yönlü korelasyona sahiptir. Bununla birlikte,okulla ilgili matematiksel faktörler, çocukların matematik becerileriyle doğrudan ilişkili bulunmamıştır. Matematiksel becerileri tahmin etmek üzere çocukların yürütücü işlevleri ile ev ve okul ortamlarını da içeren yapısal eşitlik modeli, iyi uyum indeksleri sergilemiştir. Bunun yanı sıra, işleyen bellek, ketleyici kontrol, bilişsel esneklik ve sol intraparietal sulkustaki ortalama oksihemoglobin düzeyi çocukların matematik yeteneklerindeki varyansın %22'sini açıklamaktadır. Genel olarak, bu bulgular, çocukların matematiksel becerilerini şekillendirmede biyolojik, bilişsel ve çevresel faktörlerin, özellikle de ev ortamının, birleşik etkisini vurgulamaktadır.