The role of efficacy, hope, urgency and subjective political openness in bystander support for confrontational climate action

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ECE SEZEN BAĞCI

Danışman: Banu Cingöz Ulu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, iklim krizinin ele alınmasında önemli bir taktik olan çatışmacı kolektif eylemlere yönelik seyirci desteğini etkileyen faktörleri incelemiştir. Çatışmacı eylemlere katılma motivasyonlarına ilişkin literatür giderek genişlerken, seyircilerin algıları henüz yeterince araştırılmamıştır. Bu nedenle, bu tez, çatışmacı çevre aktivizmine yönelik seyirci desteğinde algılanan yeterlik, umut, öznel siyasi açıklık (SPO) ve aciliyetin rolünü araştırmıştır. İlk olarak, seyirci desteğini kapsamlı bir şekilde değerlendirmek için yeni bir çok maddelik ölçek geliştirilmiştir. Ardından, yeterliğin destek üzerindeki etkisini belirlemek için yeterlik deneysel olarak manipüle edilirken diğer değişkenler öz bildirim yoluyla ölçüldü. Bulgular, çatışmacı eylemlere yönelik seyirci desteğinin, sorunun algılanan aciliyeti ve bu taktiklerin yeterliği ile pozitif, siyasi bağlamın aktivizme açıklığına dair algıları ile negatif ilişkili olduğunu ortaya koydu. Ayrıca sonuçlar yeterliğin, aciliyet ve destek arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynadığı ortaya koydu; yeterlik düzeyi düşük olan bireylerde aciliyet ve destek arasında daha güçlü bir pozitif ilişki gözlendi. Ne yazık ki manipülasyon kontrolleri katılımcıların yarısının manipülasyon metinlerindeki ana mesajı doğru yorumlamadığını gösterdiğinden, yeterlik manipülasyonu amaçlanan etkiyi tutarlı bir şekilde sağlamadı. Yine de analizler yeterliğin manipülasyonu anlayan ve kabul eden 228 katılımcı için deneysel grup atamasıyla ve 689 katılımcının tamamı için kendi bildirdikleri yeterlikle tanımlandığı iki durumda da tutarlı tutarlı bulgular gösterdi. Yalnızca tüm katılımcıların dahil olduğu analizlerde yeterliğin düzenleyici etkisi istatistiksel olarak anlamsız bulundu. Sonuç olarak, bu çalışma, çatışmacı çevre aktivizmi taktikleri için seyirci desteğini harekete geçirme konusunda önemli içgörüler sağlamış ve özellikle bağlamla ilgili faktörlerin rolünü vurgulamıştır.