Assesment of groundwater pollution patential due to nitrogen fertilizer applications in an irrigated agricultural basin

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1997

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GÜNAL ÖZENİRLER

Danışman: KAHRAMAN ÜNLÜ

Özet:

ÖZET BİR SULU TARIM ARAZİSİNDE AZOTLU GÜBRE UYGULAMASINDAN KAYNAKLANAN POTANSİYEL YERALTI SUYU KİRLİLİĞİNİN DEĞERLENDİRMESİ ÖZENİRLER, Günal Yüksek Lisans, Çevre Mühendisliği Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Kahraman Ünlü Ortak Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Coşkun Yurteri Ocak 1997, 74 sayfa Türkiye'de yoğun tarım faaliyetlerinin olduğu yörelerdeki yanlış ve aşırı miktarda azotlu gübre kullanımı yeraltı suyu kaynaklarının ciddi bir şekilde kirlenmesine sebep olmaktadır. Sözkonusu bir kirlilik problemi, Türkiye'nin en azotlu gübre kullanılan patates tarlalarına sahip ili olan Nevşehir'de görülmektedir. Doğal kaynaklardan sürekli olarak yararlanılabilmesi için toprak ve yeraltısuyu (YAS) kirliliğinin önlenmesi gerekmektedir. Öngörülen çalışmanın amacı; deneysel arazi bulguları ve matematiksel model simülasyonları göz önüne alınarak, yeraltı suyu kirliliğini önlemek ve yüksek ürün verimi sağlamak üzere, Nevşehir yöresinde azotlu gübre ve sulama suyunun optimum kullanım miktarlarının belirlenmesidir. Arazi çalışmalarından elde edilen deneysel bulgular kullanılarak LEACHN modeli hem su hem deazot taşınımı açısından kalibre edilmiş, ve tatmin edici sonuçlar elde edilmiştir. Modelin çeşitli reaksiyon hız sabitleri, farklı toprak hidrolik özellikleri, bitki parametreleri, azotlu gübre ve sulama miktarı ugulamaları açısından hassasiyeti incelenmiştir. Modelle yapılan hassasiyet ve uzun vadeli simulasyon çalışmalarının sonucunda, azotlu gübre ve sulama suyunun geniş tarım alanlarında optimum olarak uygulanmasına yönelik bir yönetim planı oluşturulmuştur. En uygun gübre dozu, 400 kgN/ha olarak bulunmuştur. Bu dozun, 650 mm ile 873.5 mm arasında bir sulama suyu uygulamasıyla birlikte verilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Matematiksel modeller, yeraltı suyu kirliliği, azot gübresi ve sulama suyu yönetim planı. vı