The Liberalisation of the Islamic political thought in Turkey: The case of the Islamic civil society project
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ÜNAL GÜNDOĞAN
Danışman: MEHMET OKYAYUZ
Özet:ÖZ TÜRKİYE'DE İSLAMİ SİYASİ DÜŞÜNCENİN LİBERALLEŞMESİ: SİVİL TOPLUM PROJESİ ÖRNEĞİ Gündoğan, Ünal Doktora, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Mehmet Okyayuz Mart 2002, 447 sayfa. Bu çalışma, Ali Bulaç - Türk İslamcı aydınları içerisinde önemli bir yazar - 1990'lann ilk yıllarında ortaya konulan ve bir grup arkadaşı tarafından desteklenen, "İslamcı Sivil Toplum Projesi" örneğinde, Türk İslamı içerisindeki liberal eğilimleri ve çabaları incelemiştir. Bunun için, öncelikle onun fikirleri detaylı olarak araştırılmıştır. Sonra, Proje'nin liberal unsurları, postmodern, ikinci cumhuriyetçi ve sözleşmeci temelleri gösterilerek incelenmiştir. îslami siyasi düşünce ile Proje arasındaki farklılıkların belirlenmesi için çalışma, İslam ve siyaset konusundaki düşünürlerin eserlerine ve tarihi uygulamalara yoğunlaşmıştır. Son olarak, Proje ile ilgili Türk entellektüelleri arasındaki tartışmalar özetlenmiştir. Bu çalışma, Bulaç'ın tüm eserleri ile birlikte sözleşme teorisyenlerinin, önemli tarihçilerin, geçmiş ve zamanımız İslamcı düşünürlerinin bu ve benzer konulardaki eserlerini analiz eden bir çalışmadır. Çalışmanın ortaya çıkardığı temel sonuç, Türk İslamı içerisinde ciddi liberalleşme eğilimleri ve çabaları olduğudur. Bu çabanın öncülüğünü "İslamcı Sivil Toplum Projesi" yapmaktadır. Proje'nin temel varsayımlarının, tezlerinin ve sonuçlarının tümü, sözleşmeci ve yeni sağ düşüncelerinde ifade bulan batılı liberal fikirlerden etkilenmiştir. Bulaç' ın olguları ele alış metodu da liberaldir. Projenin, Türkiye'deki İslamcı siyasi düşüncenin liberalleştirilmesi çabalarının entellektüel bir temsilcisi olduğu söylenebilir. Ancak, Proje'nin İslami temelleri zayıftır. Bu yüzden, Proje'nin İslami temellerini kurabilmek için, Bulaç, içtihat, şura, biat, ahid, gibi temel İslami kavramları oldukça liberal bir açıdan yorumlamaktadır. Anahtar kelimeler: Sivil Toplum Projesi, Medine Vesikası, Sözleşme, Çoğulculuk, Modernizm, Liberalizm, Postmodernizm, İkinci Cumhuriyetçilik, Türk İslamı. iv