Seismic assessment of a traditional residential building in Antakya after 2023 Türkiye earthquake sequence
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KÜLTÜREL MİRASI KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: HASİP ATICI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Pinar Aykaç Leidholm
Eş Danışman: MURAT ALTUĞ ERBERİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihi yapılar pek çok etkiye maruz kalmalarına rağmen uzun yıllar ayakta kalmaktadır. Bu yapıların ayakta kalmasını etkileyen kritik etkenlerden biri depremlerdir. Tarihi yapıların depremde nasıl davrandığının araştırılması, onların korunması bakımından önemlidir. Deprem sonrası oluşan hasarlar, binanın yapısal davranışı hakkında önemli bilgiler vermektedir. Depremler, depremden önceki durumu bilinen ve davranışı deprem sonrasında gözlenebilen binaların sismik performansı hakkında değerli bilgiler elde edilmesine imkan vermektedir. Binaların yapısal deprem performansının bilinmesi aynı zamanda gelecekteki olası depremler öncesinde yapılara uygulanabilecek olası müdahalelerin belirlenmesine katkı sağlamaktadır. 2023 Türkiye Depremlerinde (Mw=7.7 & Mw=7.6) en çok etkilenen yerler arasında Antakya ve Antakya'nın tarihi kent merkezi yer almaktadır. Bu tezde, Antakya tarihi kent merkezinde yer alan geleneksel konut yapılarından biri incelenmiştir. 3. Mıntıka 587 numaralı parselde bulunan, Beştek Evi ismiyle bilinen bina, yapım tekniği ve kullanılan malzemelerde, yüzyıllar içinde yaşanan değişikliklerin izlenebildiği, mimari ve tarihi değerlere sahip, mühendislik hizmeti görmemiş, donatısız yığma bir binadır. Bina, 2023 Türkiye Depremleriyle kısmen yıkılmıştır. Bu tezde, 2023 yılında Türkiye'de meydana gelen ardışık depremlerde kısmen yıkılan, geleneksel, mühendislik hizmeti görmemiş, donatısız yığma bir konut yapısının SAP2000 yazılımı kullanılarak sonlu elemanlar modeliyle doğrusal statik analizinin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Yapı, 2019 yılında ODTÜ Kültürel Mirası Koruma Yüksek Lisans Programı tarafından Mimari Korumada Tasarım (CONS 506) stüdyo dersi kapsamında belgelenmiştir. 2023 yılında meydana gelen depremlerden sonra da yapı ODTÜ Tarihsel Çevre Değerlerini Uygulama ve Araştırma Merkezi (TAÇDAM) tarafından Çok Katmanlı Kent: Antakya, Hatay'da Deprem Sonrası Hasar Değerlendirmesi, Acil Müdahale, Koruma, Rehabilitasyon ve Kültürel Miras Varlıklarının Dayanıklılığı projesi kapsamında belgelenmiştir. Bu çalışmada, yapısal analiz sonuçları ve gerçek deprem hasarları karşılaştırılarak depremin yapıya olan etkileri incelenmiştir. Böylece, incelenen yapının deprem davranışına ilişkin sonuçlar ortaya koyulmuş ve Antakya'daki geleneksel yığma yapıların yapım tekniği, yapısal düzeni ve malzemeleri üzerine değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu çalışma, zaman içinde müdahaleler görmüş, özgün bir Antakya Evi'nin sismik etkiler karşısındaki zayıf özelliklerini ortaya koyması bakımından önemlidir.