Genetic structure and hatchling behavior of sea turtle populations in the Eastern Mediterranean
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Deniz Bilimleri Enstitüsü, Deniz Biyolojisi ve Balıkçılık Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: FATIMA NUR OĞUL
Danışman: KORHAN ÖZKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çok eski bir tür olan ve günümüzde de yaşayan deniz kaplumbağalarının tarihi 110 milyon yıl önceye dayanmaktadır. Dünya okyanuslarında farklı nişlerle yayılım gösteren toplamda yedi deniz kaplumbağası türü vardır. Akdenizde ise üreme davranışında bulunan iki tür bulunmaktadır; İribaş deniz kaplumbağası (Caretta caretta) ve yeşil deniz kaplumbağası (Chelonia mydas). Yeşil ve iribaş deniz kaplumbağalarının Akdeniz alt populasyonları IUCN Kırmızı listesindedir ve sırasıyla kritik olarak soyu tükenmekte olan ve soyu tükenme tehlikesi altında olan şeklinde katagorize edilmiştir. Bu türleri korumak için atılan ilk adım, onların biyoloji ve ekolojileri hakında daha fazla bilgi sahibi olmaktır. Deniz kaplumbağalarının ekolojileri ve korunması hakkında yürütülen bir çok çalışma olmasına rağmen, daha kapsamlı izleme çalışmaları ve genetik yapılarının anlaşılması adına yeni teknoloji uygulamaları gerekmektedir. Bu bağlamda tezin amacı, deniz kaplumbağası populasyonlarının genetik yapısının anlaşılması ve Doğu Akdeniz'de deniz kaplumbağası yavru çıkışı üzerine yeni gözlemleme metodunun test edilmesi olarak iki bölüm altında sırasıyla incelenmiştir. Birinci bölümde, Doğu Akdeniz'de bulunan deniz kaplumbağalarının genetik yapısını anlamak için genetik analizlerde çekirdek DNA kodlanmayan bölgede bulunan R35: RNA Parmakizi Proteini ve mitekondriyal DNA COI: sitokrom oksidaz altunite I gen bölgeleri kullanılmıştır. Örnekler, Antalya-Belek, Mersin-Erdemli, Hatay-Samandağ ve Kuzey Kıbrıs bölgelerinden iri baş ve yeşil deniz kaplumbağaları ve bir dış grup olarak yumuşak kabuklu nil kaplumbağasından toplanmıştır. Örneklem hiçbir canlıya zarar verilmeden, ölü yavruların kas ve deri dokuları üzerinden gerçekleştirildi. Aralarındaki ilişkiyi anlamak adına çalışmanın sonuçları genetik veritabanından elde edilen örneklerle karşılaştırıldı. Bu çalışmada, 240 sekanstan elde edilen toplam 115 haplotipten; iribaş deniz kaplumbağası için 50 ve yeşil deniz kaplumbağası için ise 54 haplotip ortaya çıkarılmıştır. En yüksek derecede polimorfizm ve haplotip Mersin (ODTÜ Erdemli Kampüsü) iri baş deniz kaplumbağası üreme populasyonunda görülmüştür. Gen akışı (Nm) ve genetik farklılaşma (Fst) tahminlerine göre Doğu Akdeniz yeşil deniz kaplumbağası populasyonu Antalya ve Hatay/Mersin/Kuzey Kıbrıs yuvalama kolonileri olarak gruplanırken; iribaş deniz kaplumbağaları Mersin/Antalya ve Kuzey Kıbrıs olarak gruplandı. Ayrıca Antalya ve Mersin örneklerinden, dişi iri baş deniz kaplumbağası ve erkek yeşil deniz kaplumbağası türleri arası üreme sonucunda ortaya çıkan toplam 30 hibrid birey saptanmıştır. Buna ek olarak, hibrid bireylerin bulunduğu iribaş deniz kaplumbağası yuvalarından 9 tanesinde; biri iribaş deniz kaplumbağası, diğeri de yeşil deniz kaplumbağası olmak üzere en az iki erkekle ortaya çıkan çoklu babalık tespit edilmiştir. İkinci bölümde ise; 2014 ve 2015 yıllarında ODTÜ Erdemli Kampüsünde, yavru çıkış desenlerini ve yavruların çıkış davranışlarını anlamak için bir yeşil deniz kamplumbağası ve dört iribaş deniz kaplumbağası yuvası gece görüşlü kameralar ile izlenmiştir. Yavru çıkışları devamlı olarak kayıt altına alınmış, grup çıkışı ve zamansal desenleri, kuluçka süreleri analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda yavru çıkışlarının değişken grup sayıları ve büyüklüklerde belirli bir zamanlama olmaksızın gerçekleştiği görülmüştür. Toplam yavru çıkışının %98.6'sı gece gerçekleşmiş olup, en yüksek aktivite 21:00 ve 00:00 saaatleri arasında meydana gelmiştir.Toplam yavru çıkış aktivitesi, yuva kurulumundan sonra 60-65 gün, ilk yavru çıkışından sonra ise 1-22 gün devam etmiştir. Bu çalışma, Doğu Akdeniz deniz kaplumbağası üreme populasyonlarının genetik yapısının daha iyi anlaşılmasını sağlamaktadır. Çalışmaya göre Doğu Akdeniz'de bulunan her bir yuvalama sahili farklı yönetim birimleri olarak göz önünde bulundurulmalıdır. Buna ek olarak, ODTÜ Erdemli Kampüsü sahili gibi küçük sahillerin bile, metapopulasyonlara çeşitli şekillerde önemli katkılarının olabileceği gözlenmiştir. Ayrıca gece görüşlü kamera uygulaması ile, yavru çıkış davranışı hakkında oldukça kapsamlı ve güvenilir bilgi elde edilmiştir. Gece görüşlü kamera uygulaması, özellikle ODTÜ Erdemli Kampüsü gibi sınırlandırılmış alanlarda deniz kaplumbağası izleme çalışmalarında daha verimli bir koruma politikası geliştirmek adına gelecek vaat eden bütünleyici bir araçtır.