Assessing the significance of the industrial port of Zonguldak as a heritage place


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KÜLTÜREL MİRASI KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: CANBERK KOCAOĞLU

Danışman: Özgün Özçakır

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Endüstri devrimi ile beraber ortaya çıkan teknolojideki değişim endüstriyel üretim üzerinden hızla gelişen endüstriyel şehirleri meydana getirdi. On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında, endüstrileşmeden kaynaklı doğan üretim hızını karşılamak üzere, endüstriyel nakliye sistemleri ve tesisleri ile liman kentlerinde endüstriyel limanlar ortaya çıktı. Endüstriyel liman kentleri, hızla kalkınan ekonomileri ve gelişen sosyoekonomik süreçleri ile ülkelerinde önemli konumlara geldiler. On dokuzuncu yüzyılın sonlarında, konteyner taşımacılığı ile beraber ikinci bir teknolojik değişim meydana geldi. Bu değişime uyum sağlayamayan özgün limanlar kent merkezlerinde işlevsiz kaldı ve liman faaliyetleri şehirlerin dış periferlerine taşındı. Zamanla özgün limanlar, yeniden işlevlendirme ve kıyı yenileme projeleri ile kültürel miras alanları olarak şehirlerine kazandırıldılar. Ancak bu durum aktif endüstriyel limanların miras alanları olarak öneminin göz ardı edilmesine sebep oldu. Endüstriyel limanların devamlılığı ve değerlerinin korunmasını sağlamak için ana karar mercilerinin ve halkın bu limanların miras alanı olarak değerlerini anlaması zorunludur. Bu çalışma endüstriyel limanlar, gelişimleri, dönüşüm süreçleri ve miras alanı olarak değerleri üzerine bütüncül bir anlayış sağlamaya çalışmaktadır. Tezin kapsamı ve amacını doğrultusunda Zonguldak Endüstriyel Limanı çalışılmıştır. Yalnızca limanın ana karar mercileri ve limandan etkilenen kişiler için değil, kültürel mirasın korunmasıyla ilgilenen tüm kesimler için limanın dönüşüm süreçleri, tarihsel çizelgesi, yerel dinamikleri, bağlamı ve günümüz durumu derinlemesine araştırılıp sunulmaya çalışılmıştır. Limanın mevcut değerlerinin kaybını önlemek, liman üzerine gelecekteki kültürel mirası koruma çalışmaları için zemin oluşturmak ve limanın yaşayan bir miras alanı olarak aktif kullanımına devam etmesini sağlamak için Zonguldak Endüstriyel Limanı'nın bir miras alanı olarak önemi değerlendirilmiştir.