"What i need is more than a job": A Self-Determination Theory based profile of disconnected and working youth in Turkey
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ÖZGE KANTAŞ YORULMAZLAR
Danışman: BENGİ ÖNER ÖZKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hali hazırda ne çalışan ne de herhangi bir eğitim programına kayıtlı olan genç nüfus için "kopuk gençlik" terimi kullanılmaktadır ve OECD ülkeleri arasında Türkiye en yüksek kopuk gençlik yüzdesine sahiptir. Bu sorun eğitim ve istihdam politikalarıyla çözülmeye çalışılsa da bu gençlerin psikolojik sağlığı ve esenliği bir başka önemli noktadır; ancak literatürde eksiktir. Bu amaçla, insan motivasyonu ve gelişimine dair bir makrokuram olan Öz-Yönetim Kuramı (ÖYK), bu çalışma için kullanılmış ve gençlerin esenlikleriyle psikososyal deneyimleri bu çerçevede ele alınmıştır. İşsizlik, psikolojik bir örselenme olarak ele alındığında, anlamsızlık, yalnızlık, değersizlik vb. deneyimler sonucu, işsiz gençlerin temel psikolojik ihtiyaçlarının çalışan gençlere göre ketlenmiş olduğu bulgusu beklenmektedir. Bu amaçla, işsiz (N=105) ve çalışan (N=196) gençlerin temel psikolojik ihtiyaç doyumu ve ketlenme düzeyleri ile sonuçları incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Yüksek ihtiyaç doyumu ve düşük ketlenmenin yüksek özerk işlevselliği (yüksek yaratmanlık; kontrole yatkınlık ve gayrişahsilikte düşüklük) yordayacağı, bunun ise iki grup gençlik için de yüksek iyi-oluş ve düşük kötü-oluşu yordayacağı hipotezlenmiştir; ancak iki grup arasında ortalama düzey farkı olacağı beklenmiştir. Yapısal eşitlik modelinde ortalama ve kovaryans yapı analizi sonucunda, tek modelin iki veri seti için de kısmi çeşitsizlik ile geçerli olduğu bulunmuştur (yaratmanlık ve kontrole yatkınlık iyioluş ve kötüoluşu, sırasıyla kopuk ve çalışan örneklem için yordayamamıştır). Hipotezleri kısmen destekleyerek, iki grup eşit düzeyde ketlenme yaşarken, kopuk gençliğin ihtiyaç doyumu daha düşüktür. Ek olarak nitel verilerle desteklenen böylesi bulgular, ekonomik ve sosyokültürel vaziyetler açısından KBK gözüyle tartışılmıştır. Bunun, gelecekteki kuram temelli politika uygulamaları açısından doğurguları olabileceğine inanılmaktadır