KUZEYDOĞU AKDENİZ TROFİK İNDEKSİ (NEMTI): OLİGOTROFİK SULARDA ÖTROFİKASYONUN DEĞERLENDİRİLMESİ İÇİN BÖLGESEL BİR YAKLAŞIM
IV. ULUSAL DENİZLERDE İZLEME VE DEPERLENDİRME SEMPOZYUMU, İstanbul, Türkiye, 3 - 05 Kasım 2025, ss.12-13, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.12-13
- Orta Doğu Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Kuzeydoğu Akdeniz'in oligotrofik sularında trofik durumu değerlendirmek için yeni bir araç olan Kuzeydoğu Akdeniz Trofik İndeksi'ni (NEMTI) tanıtmaktadır. Bölgeye özgü ötrofikasyon izleme çerçevelerinin eksikliğini gidermek amacıyla geliştirilen NEMTI, 2019-2023 yılları arasında dokuz keşif gezisi sırasında 94 örnekleme istasyonundan toplanan kapsamlı bir veri setinden yararlanmaktadır. Çözünmüş inorganik besinler (DIN, PO₄, Si), klorofil-a, çözünmüş oksijen, Secchi derinliği ve bulanıklık dahil olmak üzere temel parametreler, bu fosfatla sınırlı ortamda mevsimsel ve yıllık değişkenliği ölçmek için analiz edildi. Temel Bileşen Analizi (PCA), gereksiz parametreleri ortadan kaldırarak parametre seçimini kolaylaştıran trofik dinamiklerin birincil itici güçleri olarak klorofil-a'yı, Secchi derinliğini ve besin oranlarını belirledi. NEMTI çerçevesi iki bileşeni entegre eder: (1) (klorofil-a, Secchi derinliği ve görünür oksijen kullanımına bağlı) mevcut koşullar ve (2) (N/P oranlarından ve besin eşiklerinden türetilen) potansiyel ötrofikasyon riski. Yerleşik indekslere (TRIX, HEAT) karşı yapılan doğrulama, NEMTI'nin kritik bir bölgesel kısıtlama olan bölgesel ayrımların çözünürlüğünü geliştirdiğini doğruladı. Sonuçlar, istasyonların %70'inde 16:1'i aşan N/P oranları ortaya koyarak, fosfor kıtlığının birincil üretkenliğin temel bir düzenleyicisi olarak önemini vurguladı. İndeks ayrıca, nehir deşarjlarının yakınında lokalize ötrofikasyon sıcak noktalarını da belirleyerek, hedefe yönelik besin yönetimi stratejilerine olan ihtiyacın altını çizdi. Bölgesel uyarlamaları da içeren AB Deniz Stratejisi Çerçeve Direktifi kriterlerine uygun olarak NEMTI, politika yapıcılar ve araştırmacılar için pratik bir araç sağlamaktadır. Bu çalışma, Akdeniz oligotrofik sistemlerinin ekolojik anlayışını geliştirmekte ve yeterince çalışılmamış deniz bölgelerinde mekansal olarak uyarlanmış izleme çerçeveleri geliştirmek için bir şablon sunmaktadır.
This study introduces the Northeastern Mediterranean Trophic Index (NEMTI), a new tool for assessing trophic status in the oligotrophic waters of the Northeastern Mediterranean. Developed to address the lack of region-specific eutrophication monitoring frameworks, NEMTI is based on a comprehensive dataset collected from 94 sampling stations during nine research cruises conducted between 2019 and 2023. Key parameters—including dissolved inorganic nutrients (DIN, PO₄, Si), chlorophyll-a, dissolved oxygen, Secchi depth, and turbidity—were analyzed to capture seasonal and interannual variability in this phosphate-limited environment. Principal Component Analysis (PCA) identified chlorophyll-a, Secchi depth, and nutrient ratios as the primary drivers of trophic dynamics, thereby facilitating parameter selection by eliminating redundancies. The NEMTI framework integrates two components: (1) present conditions, based on chlorophyll-a, Secchi depth, and apparent oxygen utilization, and (2) potential eutrophication risk, derived from N/P ratios and nutrient threshold values. Validation against established indices (TRIX and HEAT) confirmed that NEMTI improves the resolution of regional differentiation, a critical constraint in the study area. The results reveal N/P ratios exceeding 16:1 at 70% of the stations, highlighting phosphorus limitation as a key regulator of primary productivity. The index also identifies localized eutrophication hotspots near river discharges, underscoring the need for targeted nutrient management strategies. Aligned with the criteria of the EU Marine Strategy Framework Directive, including regional adaptations, NEMTI provides a practical tool for both policymakers and researchers. This study advances the ecological understanding of oligotrophic Mediterranean systems and offers a transferable template for developing spatially adaptive monitoring frameworks in under-studied marine regions.