Akademik Veri Yönetim Sistemi
TÜSİAD, ss.37, Ankara, 2025
Neoklasik iktisat, bireylerin rasyonel olduğu var sayımıyla hareket ederek tüketicilerin karar ver me davranışlarını açıklamaya odaklanır. Rasyo nellik varsayımına göre birey ihtiyacı olan tüm bilgiye sahiptir ve tercihlerinde tutarlıdır. Günü müzde, kamu ve özel sektör politika önerilerinin neredeyse tamamı bu varsayımlar üzerine bina edilmiş modeller ve analizler kullanılarak oluş turulmaktadır. Oysa son yıllarda deneysel iktisat yöntemleriyle desteklenen davranışsal iktisat çalışmalarının sonuçları bireylerin herhangi bir karar verirken çoğu zaman rasyonel olmayabile ceğini göstermektedir. Tam da bu noktada toplu mun faydasını da göz önüne aldığımızda belli bir piyasada hem tüketici hem de üreticinin toplam faydasının maksimizasyonunu hedeflemek daha doğru olacaktır. Bu nedenle sadece tüketici değil üretici ve hizmet verenlerin de davranışsal iktisa dın imkân sunduğu teorik uygulamaları kullan ması önem teşkil etmektedir. Davranışsal iktisadın politika önerilerine imkân sağlayan uygulamaları, özel sektörün daha geniş alanlarda kullanımı için önemli bir potansiyele sahiptir. Dünyadaki davranışsal ekonomi ve sinir bilim araştırma şirketleri dürtme (nudge) teknik lerini uygulamayı firmalara önermektedir. Özel sektör firmaları davranışsal iktisat yöntemlerini kullanarak sosyal sorumluluk projelerine katkıda bulunma ve kârlarını arttırabilme fırsatına sahip tir. Nitekim bu yaklaşımı müşterilerini daha iyi an lamak için ve pazarlama, finans ve insan kaynak ları alanlarında kullanabileceklerdir. Bu noktada özel sektörün topluma daha iyi hizmet sunarak yaşam kalitelerini arttırmaları da mümkün olabi lecektir. Bu rapor, dünyada enerji, finans, sağlık ve eğitim sektörlerinde çoğunlukla özel sektör tarafından kullanılan davranışsal iktisat uygulamalarını/dürt melerini özetlemektedir. Bu uygulamalar, firmala rın ürün ve hizmet kalitelerini arttırmalarına, üre timlerini çevreye duyarlı bir şekilde yapmalarına, aynı zamanda müşterilerine sağlık, finans ve eği tim konularındaki kararlarında yardımcı olabilme lerine ön ayak olacaktır. Raporun hazırlanmasın daki temel hedef, şirketlerin ve sektör aktörlerinin raporda değinilen mevcut uygulamalarını yönetim süreçlerine katmalarına öncülük etmek ve bu sa yede firma, tüketici ve toplum için faydalı ve sür dürülebilir bir iş modeline katkıda bulunmaktır. Raporda değinilen davranışsal yöntemlerin aynı zamanda ülke ekonomisine yaptığı makro düzey de pozitif etkileri bulunmaktadır. Özel ve kamu sektöründe çalışan okuyucular, bu uygulamaların mikro etkilerini okurken aynı zamanda bütünsel bir bakış açısıyla tüm ülke ekonomisine olan etki yi de düşünme fırsatı yakalayabilecektir. Rapora katkı, değerlendirme, öneri ve tespitle riyle emeği geçen Necla Ece Yılmaz’a, Selin Özok çu’ya, Ahmet Oğuz Atalay’a, hakeme ve TÜSİAD Başekonomistliğine teşekkürlerimizi sunarız