Farklı Çağların, Ekonomilerin ve Coğrafyaların Vebaları: COVID-19 ve HIV/AIDS


Creative Commons License

Özen I. C.

in: Salgin Halleri: COVID-19 ve Toplumsal Esitsizlikler, Dr. Onur Bilginer,Dr. Bahar Aykan, Editor, Nika Yayincilik, Ankara, pp.75-106, 2021

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
  • Publication Date: 2021
  • Publisher: Nika Yayincilik
  • City: Ankara
  • Page Numbers: pp.75-106
  • Editors: Dr. Onur Bilginer,Dr. Bahar Aykan, Editor

Abstract

Çalışmanın temel amacı,  sosyoekonomik modellerin farklı salgın hastalıkları ve epidemilerin toplum içindeki ilerleme hızı ve yönü konusunda nasıl bilgi verebileceğini tartışmak ve uygulamaya koymaktır. Çalışmamızda 1990’larda ve 2000’lerin başında dünya toplumları ve ekonomilerini etkisine alan HIV-AIDS ve bugünkü global toplumu etkileyen COVID-19’u karşılaştırmalı olarak ele alacağız. Toplumdaki varolan ve hakkında veri toplayabildiğimiz eşitsizlik boyutlarının, hastalığın epidemiyolojik parametreleriyle bir sinerji içinde hastalıkların yayılımını, asıl etki ettikleri nüfuslari, ve nüfus içinde varabilecekleri maksimum noktayı nasıl etkileyebileceğini tartışacağız.

 

Bulaşıcı hastalıklar, yayılmak için toplumun hareketine ve farklı alanlarda dönüşümüne ve değişimine ihtiyaç duymaktadır. Toplumda halihazırda bulunan eşitsizlikler, hem risk gruplarının nerede oluştuğunu, hem hangi grupların bulaşıcı hastalığın varlığında, kendilerini koruyucu hareketleri uygulamaya koyup koyamayacaklarını belirlemektedir. Bu eşitsizliklerin hangi toplumsal eksende önem kazandığı, risk yaratan davranışların veya koruyucu davranışların hangi iktisadi kontekste ve hangi sosyoekonomik dengede gerçekleştiğini modellemekten geçmektedir. 

 

Bu konteksi anlamak için ilk önce makro regresyonlarla aynı hastalıktan etkilenen toplumların hangi özellikleriyle birbirinden ayrıştığını anlamaya odaklanıyoruz. HIV/AIDS gibi COVID-19 da birçok farklı kıtaya ve ülkeye benzer zamanlarda ulaşmasına rağmen, farklı ülke kontekslerinde, ve dengelerinde, hastalıkların gelişimi çok farklı patikalar izlemiştir. HIV/AIDS özelinde halihazırda varolan çalışmalar toplumların ölçülebilir ekonomik yeterlilikleri kadar, iktisadi kaynakların nasıl dağıtıldığı, ve sosyal katmanlar arası diğer dengeler de kritik öneme sahip olarak bulunuyor(Ozen,2011). Bu eşitisizliklerin ve kritik verilerin COVID-19 özelinde ne kadar önemli olabileceğinin, ve niye olmayabileceğinin tartışmasını yapıyoruz. Özellikle HIV özelinde heterojen efekt yaratmakta spesifik öneme sahip cinsiyetler arası sayısal eşitsizliklerin yerini COVID özelinde hangi sosyoekonomik ve kültürel değişkenlerin alacağını belirlemek çalışmanın temel amaçlarından biri olacaktır.