Maliyeden Nüfus Okumak

Orbay K.

Early Modern Ottoman Studies Conference III, İstanbul, Türkiye, 4 - 06 Eylül 2025, ss.45, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.45
  • Orta Doğu Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet


Maliyeden Nüfus Okumak: Demografi Tarihine İlave Bir Evrak


Celali İsyanları döneminde, bilhassa 1603-08 arası “Büyük Kaçgun” yıllarında köylerin boşalması, sonrasında köylülerin geri dönüşü, yerleşimlerin yeniden iskanı ve Celaliler ile bağlantılı demografik tarihe dair diğer birçok soru hala tarihçinin mesaisini gerektiriyor. Bu tebliğ, Amasya’da II. Bayezid ve Tokat’ta Hatuniyye vakıflarının defterlerini kullanarak köylerin boşalması ve geri dönüş meselesine iltizam kayıtları üzerinden bakıyor. Osmanlı tarihçiliğinde iltizam kayıtları demografik değişimlerin bir göstergesi olarak pek kullanılmadı. Dolaylı da olsa iltizam kayıtları nüfus üzerine de okumalar yapmamıza izin veriyor. İltizam bedellerindeki değişimler, iltizamdan emanet usulüne geçiş zorunluluğu, sonrasında yeniden iltizam usulüne geçişler ve defterlerdeki hâlî kayıtları aslında bize nüfus, vergi ve üretim hakkında destekleyici ve tamamlayıcı, başka kayıtlarda bulamadığımız yıllara dair yegane bilgileri sunabiliyor.