Politikadan Uygulamaya: Türk Spor Tesislerinde Gençler İçin Erişilebilirlik ve Kapsayıcılığı Geliştirmeye Yönelik Bir Yol Haritası


Öztürk M. A., Toprakli A. Y.

GENÇLİK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ, cilt.13, sa.37, ss.1-14, 2025 (TRDizin)

Özet

Türkiye’nin engelli hakları politikaları (örneğin, 5378 Sayılı Kanun) ile gençler için spor tesislerinin pratik erişilebilirliği arasındaki kalıcı boşluğu kapatmayı amaçlayan bu çalışma, kapsayıcılığın geliştirilmesine yönelik pratik bir yol haritası sunmaktadır. Çalışma, Türkiye’deki spor alanlarında sıkça gözlemlenen erişilebilirlik sorunlarını ele almakta; bu gözlemleri, uluslararası en iyi uygulamaların (Evrensel Tasarım dâhil), kullanıcı deneyimine dair incelikli değerlendirmelerin (özellikle engelli gençler için), ilgili politika incelemelerinin ve İskan Sonrasında Değerlendirme (Post-Occupancy Evaluation, POE) gibi sistematik değerlendirme yöntemlerinin analizi ile bütünleştirerek iyileştirmeye yönelik başlıca alanları belirlemektedir. Önerilen yol haritası; uyarlanmış Evrensel Tasarım uygulamalarını, kültürel bağlama duyarlı yönetim ve personel eğitimlerini, hedeflenmiş erişilebilirlik iyileştirmelerini, toplumsal katılımı ve sürekli performans değerlendirmelerini kapsayan uygulanabilir stratejiler sunmaktadır. Bulgular, Türkiye’deki tesis yöneticileri, tasarımcılar, politika yapıcılar ve paydaşlara, politikadan uygulamaya geçiş sürecinde kanıta dayalı rehberlik sağlamayı; erişilebilirliği önceleyen, çeşitliliği kutlayan ve tüm Türk gençleri için gerçek bir aidiyet duygusunu garanti eden spor ortamlarının oluşturulmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Bridging the persistent gap between Turkey’s disability rights policies (e.g., Law 5378) and the practical accessibility of sports facilities for youth, this study presents a practical roadmap for advancing inclusivity. It addresses accessibility challenges commonly observed in Turkish sports venues, identifying key areas for improvement by synthesizing these observations with analysis of international best practices (including Universal Design), nuanced user experience considerations (particularly for young people with disabilities), relevant policy evaluation, and systematic evaluation methodologies like Post-Occupancy Evaluation (POE). The proposed roadmap outlines actionable strategies encompassing tailored Universal Design implementation, culturally attuned management and staff training, targeted accessibility enhancements, community engagement, and ongoing performance assessment. Findings aim to equip Turkish facility managers, designers, policymakers, and stakeholders with evidence-based guidance for moving from policy to practice, fostering sports environments that champion accessibility, celebrate diversity, and ensure a genuine sense of belonging for all Turkish youth.