Akademik Veri Yönetim Sistemi
V. Kentsel Morfoloji Sempozyumu: ORGANİZMA’DAN HABİTAT’A “Süreklilik-Süreksizlik, Yıkım-Yapım, Kopuş-İşgal, Trabzon, Türkiye, 12 - 16 Mayıs 2025, ss.60-61, (Özet Bildiri)
Balıkçı barınaklarının varlığı kıyı kentlerinin mekansal, sosyo-ekonomik ve kültürel yapısında önemli bir rol üstlenmektedir. Kentsel ve iklimsel etmenlerin kesişiminde varlığını sürdüren bu alanlar, yalnızca balıkçıların faaliyetlerini sürdürdüğü kıyı mekanları olmanın ötesinde, kentlilerin denizle kurduğu ilişkinin üretim ve tüketim biçimleri üzerinden yeniden tanımlandığı özgün mekanlar olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, artan kentsel gelişim baskısı zaman içinde balıkçı barınaklarının marinalar ve yat limanları gibi “ayrıcalıklı” kıyı mekanlarına dönüşme riskini de beraberinde getirmektedir. Türkiye’de balıkçı barınaklarının mekansal gelişimini yönlendiren mevzuat, genellikle balıkçılık faaliyetlerinin teknik boyutuna odaklanmaktadır; bu durum, söz konusu alanların kentsel gelişim içerisindeki potansiyel rolünün çoğu zaman göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Bunun yanı sıra, ilgili akademik literatürde de balıkçı barınaklarının kent formuyla ilişkisinin ve kentsel gelişim süreçlerindeki rolünün yeterince incelenmediği görülmektedir.
Bu çalışma, balıkçı barınaklarının kent dokusuna eklemlenme biçimini ve potansiyelini ortaya koyarken, aynı zamanda balıkçı barınakları ile yapılı çevre arasındaki etkileşimin kentsel gelişim üzerindeki rolünü ve etkilerini irdelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel hipotezi balıkçı barınaklarının yakın çevresinde var olan merkezileşme eğilimi ve barınakla kurulan güçlü mekansal ilişkinin, kentsel gelişme ile balıkçılık faaliyetlerinin bir arada sürdürülebilmesi için elverişli koşullar yarattığı yönündedir. Bu doğrultuda, Türkiye’nin dört farklı kıyı bölgesinde yer alan ve benzer nüfus büyüklüğüne sahip ilçelerden sekiz balıkçı barınağı seçilmiştir. Seçilen barınaklardan 400 metre yürüme mesafesi içerisinde var olan arazi kullanım çeşitliliği ile bu alanların sokak ağı üzerinden kıyı ile kurdukları erişilebilirlik düzeyleri arasındaki ilişki, nicel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir.
Balıkçı barınaklarının korunması, iyileştirilmesi ve kentsel yaşama entegre edilmesi sürecinin, sadece sektörel ve teknik değil, aynı zamanda mekansal boyutlarıyla birlikte ele alınması gerekmektedir. Bu bağlamda, seçilen alanlarda yapılan morfolojik analizler doğrultusunda balıkçı barınaklarının kent dokusuyla kurduğu ilişki incelenecek; barınakların kentsel yaşamın mekansal bir parçası olabilmesi yönündeki yasal çerçeve, ilgili mevzuata referansla tartışmaya açılacaktır. Çalışmanın sonuçlarının, kıyı kentlerinde balıkçı. barınaklarının korunması, iyileştirilmesi ve kentsel yaşama entegre edilmesi konusunda katkılar sunması beklenmektedir.