Ermeni Sorununun Uluslararasılaşması: Tarih, Diplomasi ve Uluslararası Hukuk Perspektifinden Bir Siyasi Tarih İncelemesi
TARIH ALANINDA ULUSLARARASI GÜNCEL YAKLAŞIMLAR, Turgay Murat, Editör, Serüven Yayınevi, Ankara, ss.15-32, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Serüven Yayınevi
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Sayfa Sayıları: ss.15-32
- Editörler: Turgay Murat, Editör
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Orta Doğu Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Öz
Bu çalışma, Ermeni Sorunu’nun uluslararasılaşma sürecini XIX. yüzyılın ikinci yarısından Cumhuriyet dönemine uzanan tarihsel süreklilik içinde, siyasi tarih, diplomasi ve uluslararası hukuk perspektiflerinden incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, meselenin yalnızca 1915 olayları üzerinden ele alınmasının ortaya çıkardığı sınırlılıkları aşarak, Ermeni Sorunu’nun uluslararası siyasetin gündemine hangi tarihsel, diplomatik ve hukuki süreçler sonucunda taşındığını ortaya koymaktır. Bu çerçevede Berlin Antlaşması, Birinci Dünya Savaşı’nın güvenlik koşulları, Sevk ve İskân uygulaması, Paris Barış Konferansı, Sevr ve Lozan antlaşmaları ile Cumhuriyet döneminde diaspora faaliyetleri, parlamenter kararlar ve uluslararası hukuk tartışmaları birlikte değerlendirilmektedir. Çalışmada ayrıca 1948 Soykırım Sözleşmesi’nin zaman bakımından uygulanabilirliği, özel kast unsuru, bireysel ceza sorumluluğu ile devlet sorumluluğu arasındaki ayrım ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Perinçek kararı ele alınmaktadır. İnceleme sonucunda, Ermeni Sorunu’nun tek bir tarihsel olay veya hukuki kavram üzerinden açıklanamayacağı; büyük güç rekabeti, savaş koşulları, milliyetçilik, diaspora siyaseti, uluslararası hukuk ve diplomatik gelişmelerin etkileşimiyle şekillenen çok boyutlu ve uzun dönemli bir uluslararası mesele olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ermeni Sorunu, 1915 Olayları, uluslararası hukuk, diplomasi, Lozan Antlaşması.