İçselleştirilmiş Utanç ve Kendini Affetme Arasındaki İlişkide Psikolojik Esnekliğin Aracı Rolü
5. Uluslararası Katılımlı Bilişsel Davranışçı Psikoterapiler Kongresi, Ankara, Türkiye, 30 Nisan - 03 Mayıs 2026, ss.85-86, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.85-86
- Orta Doğu Teknik Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kişinin kimliğine sirayet eden ve genellenmiş bir yapı sergileyen içselleştirilmiş utanç, literatürde pek çok
psikopatoloji türü ve öz-eleştiri ile tutarlı bir şekilde ilişkilendirilen bir fenomendir. Bu duygunun, bireyin
hatalarını kabul ederek telafi edici eylemlerde bulunmasını ve cezalandırıcı bir öz-kınama yerine kendisiyle
uzlaşmasını içeren kendini affetme sürecine ket vurduğu görülmektedir. İçselleştirilmiş utanç literatürde
farklı bağlamlarda derinlemesine ele alınmış olmasına rağmen, psikolojik esneklik ile ilişkisi incelenmemiştir.
Kabul ve Kararlılık Terapisi’nin (ACT) çekirdek süreci olan ve rahatsız edici deneyimlerle —onları değiştirme
amacı gütmeksizin— temas halinde kalma kapasitesi olarak tanımlanan psikolojik esneklik, birçok durumda
yaşam zorluklarına karşı koruyucu bir işlev göstermektedir. Kuramsal temellerden hareketle kurgulanan bu
araştırma, psikolojik esnekliğin içselleştirilmiş utanç ile kendini affetme arasındaki ilişkide aracı (mediator) bir
rol oynayıp oynamadığını araştırmayı hedeflemektedir. Elde edilecek bulgular, psikolojik esnekliğin psikoterapi
sürecinde danışanların utanç deneyimlerine yönelik klinik açıdan işlevsel bir müdahale odağı olabileceğine
işaret etmektedir.