Türk ortaokul öğrencilerinin üç boyutlu şekillerin farklı yönlerden ve izometrik çizimlerini öğrenmelerine yardımcı olacak ders tasarımları
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: The University of Nottingham, Eğitim Fakültesi/Öğrenme Bilimleri Araştırma Enstitüsü, Eğitim/Matematik Eğitimi ve Eğitim Teknolojileri Ortak Alanı, İngiltere
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Shaaron Ainsworth, Prof. Dr. Geoffrey Wake
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: İngilizce
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu tez, ortaokul öğrencilerinin üç boyutlu şekiller ve özellikle çokküplülerin (poliküplerin) farklı yönlerden (ortogonal) ve izometrik çizimleri hakkında bilgi edinmelerine yardımcı olmayı amaçlayan dersleri geliştirmek, uygulamak ve değerlendirmek için tasarım tabanlı bir araştırma projesini anlatmaktadır. Tezin ilk çalışmasında, üç boyutlu şekillerin derslerde öğretimi sırasında Türkiye'deki iki okuldan dört sınıf gözlemlenmiş ve ardından bu öğretimin sonuçlarını incelemek için öğrencilerden bir çalışma yaprağı doldurmaları istenmiştir. Araştırmada, öğrencilerin ulusal sınavlarda sorulan türde farklı yönlerden ve izometrik sorulardaki performanslarının istenilenden düşük olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin yaptığı hata türleri analiz edilmiş ve bunlara yol açmış olabilecek zorlukları not edilmiştir. Bu bulgulardan ve daha geniş literatürden yola çıkarak, üç boyutlu şekillerin öğretiminin gerçekçi (realistic), araştırmacı (exploratory), teknoloji destekli (technology enhanced) ve aktif (active), dolayısıyla RETA ilkeleri olabileceğini öne süren bir model geliştirilmiştir. Bu ilkeler, bu tezin geri kalan çalışmalarında araştırılan çokküplülerin ortogonal ve izometrik çizimleri üzerine dört dersin tasarımını desteklemiştir. İkinci, üçüncü ve dördüncü çalışma, RETA tabanlı derslerin ilgi çekici ve etkili olup olmadığını görmeyi ve olmadığı tespit edilirse onları iyileştirmeyi amaçlamıştır. Tezde rapor edilen her döngü/çalışma, RETA tabanlı derslerin katılımcılar tarafından nasıl deneyimlendiğini ve elde ettikleri sonuçları raporlamıştır. Spesifik olarak, ikinci çalışma, sekiz öğrencinin bir okul sonrası matematik dersindeki RETA tabanlı derslerle ilgili deneyimlerini araştırmıştır. Genel olarak sonuçlar, öğrencilerin dersleri çoğunlukla olumlu deneyimlediklerini ve derslerin çizimlerini geliştirme potansiyeline sahip olduğunu göstermiştir. Üçüncü çalışma, bir öğretmenin 30 kişilik bir sınıfta RETA tabanlı derslerle öğretim deneyimlerine ve sonuçlarına odaklanmıştır. Öğretmen, araştırmacıdan çok farklı bir pedagojik yaklaşıma ve geçmişe sahip tipik bir Türk matematik öğretmenidir. Bu çalışma, öğretmenin RETA tabanlı derslerle öğretme konusundaki deneyimlerini araştırmış ve öğrencilerin RETA tabanlı derslerle ortogonal ve izometrik çizim performanslarında istatistiksel olarak anlamlı bir gelişme bulmuştur. Son çalışma, 205 öğrenci ve dört öğretmenle, RETA sınıflarının geleneksel sınıflarla karşılaştırıldığı yarı deneysel bir çalışmadır. Sonuçlar, RETA tabanlı derslerin geleneksel yöntemlerden önemli ölçüde daha etkili olduğunu göstermiştir. Bu tez, tasarım temelli bir araştırma projesinden beklendiği gibi hem teorik hem de uygulamaya yönelik anlayışlar ve katkılar sunmaktadır. Bunlardan ilki, üç boyutlu şekillerin nasıl öğretilebileceğine dair dersler tasarlamaya temel oluşturan RETA ilkeleridir. İkinci katkı, matematik öğretmenleri ve araştırmacılar tarafından yeniden kullanılabilen ve uyarlanabilen eksiksiz ve ayrıntılı ders planları olan çokküplülerin ortogonal ve izometrik çizimleri üzerine tasarlanmış derslerdir. Bu ders planları, üç döngü boyunca yinelemeli olarak geliştirilmiş ve her çalışmadan sonra, ilgili süreç, derslerin sonuçları ve neyin işe yarayıp neyin yaramadığı ile birlikte tasarım değişiklikleri rapor edilerek, gelecekteki araştırma ve uygulamaları bilgilendirmek için ayrıntılı bilgiler sunmak amaçlanmıştır.