Sağlık ve iktisadi gelişim ilişkisi üzerine makaleler: Ülke panel verisi ile yeni bulgular
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilim ve Teknoloji Politikası Çalışmaları Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Aysıt Tansel
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Bu ampirik çalışmada, 1940-1980, 1940-2009 ve 1980-2009 dönemleri için birinci, ikinci ve üçüncü dereceden denklemler içeren modeller kullanılarak sağlığın iktisadi gelişmeye olan etkileri incelenmektedir. Bu çalışma, iktisadi büyüme ve sağlık ilişkisinin farklı boyutlarını ortaya çıkarmaya çalışmaktadır. Bu nedenle, sağlığın, iktisadi gelişmeye olan etkilerinin araştırılması için sağlık değişkenleri olarak beklenen yaşam süresi (BYS), beden kitle indeksi (BKİ) ve sistolik kan basıncı (SKB) kullanılmıştır. Ayrıca ilişkinin incelenmesinde kısa ve uzun dönem zaman süreleri esas alınmıştır. Bu temsili sağlık değişkenlerinin en önemli ortak özelliği yaşlanmayla güçlü bağlarının bulunmasıdır. Temsili sağlık değişkenlerinin bu ortak özelliği, gelir ve sağlık ilişkisinin farklı boyutlarını incelememize imkân vermektedir. Bahse konu ilişkinin, eğitim süresi (beşerî sermaye), katılan kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla, katılan kişi başına üretim katma değeri (verimlilik) ve gayri safi yurtiçi tasarruflar olarak genişletilmesi suretiyle de gelir ve sağlık arasındaki bağa ilişkin temel bir ortak görüşe ulaşılmıştır. Regresyon, sabit-etki ve genelleştirilmiş moment metodu (Arellano-Bond) tahmin araçları kullanılarak 47 ülke için 1940-1980 ve 1940-2009 dönemi için 10'ar yıllık ve 1980-2009 dönemi için 5'er yıllık dengeli panel verileri kullanılarak hesaplamalar yapılmıştır. Ayrıca, tüm bu dönemler için, regresyon ve araç değişken hesaplayıcısı ile uzun dönem-fark tahmini yöntemi kullanılmıştır. Farklı temsili sağlık değişkenlerini ihtiva eden bu çalışmanın ampirik sonuçları genellikle birbirleriyle tutarlı bulunmuştur. Daha açık olarak, tüm bağımlı temsili iktisadi gelişme değişkenleri ve temsili sağlık değişkenleri arasında doğrusal ve tekdüze olmayan bir ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak, ampirik sonuçlarımız insan fizyolojik sağlık fonksiyonlarının korunmasının iktisadi büyümeyi güçlendirdiğine dair önemli kanıtlar sunmaktadır.