Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mimarlık Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Lale Özgenel
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
The thesis surveys the domestication of media in the modern Turkish context since the 20th century, with a particular focus on the design, representation, and production of domestic space in architectural practice. The house and media relationship that has been structured in conjunction with industrialization and economy, consumption and culture, and public and private since the 19th century, has evolved into a more direct one with the introduction of electronic media, particularly radio, television, and personal computer, from the 20th century onwards. Since then, as in other contexts, media has been domesticated, in other words, it was socially and culturally appropriated in parallel to modernization and domestic modernization processes in the Turkish context. The changes in the domestic sphere and its relationship with consumption and media correspond to the shifts in modernization and domestic modernization in the late 19th century, early 20th century, mid-20th century, and post- 1980s. In this historical context, the periodically popular iconic consumption markers such as piano, fireplace, and American bar as well as electronic house media became the spatial tokens of the changing perceptions of domestic modernity. Unlike the iconic consumption markers, electronic media as symbolic conspicuous objects and transmitters of public messages had a transformative impact on house and private sphere. Thus, the thesis aims to illuminate the domestication processes of radio, television, and personal computer and their spatial manifestation in comparison to the iconic consumption markers by examining selected cases through the lens of architectural practice and representation in four critical periods.
Tez, 20. yüzyıldan bu yana modern Türkiye bağlamında medyanın evselleştirilmesini, özellikle mimari pratik bağlamında evsel mekânın tasarımı, temsili ve üretimine odaklanarak inceliyor. 19. yüzyıldan itibaren sanayileşme ve ekonomi, tüketim ve kültür, kamusal alan ve özel alan ile bağlantılı olarak kurgulanan ev ve medya ilişkisi, 20. yüzyıldan itibaren başta radyo, televizyon ve kişisel bilgisayar olmak üzere elektronik medyanın/medyaların ortaya çıkmasıyla, birbiriyle daha doğrudan ilişkili bir duruma dönüşmüştür. Medya, diğer bağlamlarda olduğu gibi evselleştirilmiş; bir başka deyişle, modernleşme ve evsel modernleşme süreçlerinin paralelinde toplumsal ve kültürel olarak Türkiye bağlamı tarafından da benimsenmiş ve uyarlanmıştır. Evsel alan ve ev, tüketim ve medya arasındaki ilişkide gözlenen değişimler, sırasıyla geç 19. yüzyıl, erken 20. yüzyıl, yüzyıl ortası ve 1980 sonrası modernleşme ve evsel modernleşmedeki değişimlere tekabül eder. Bu tarihsel bağlam çerçevesinde, elektronik ev medyasının yanı sıra piyano, şömine ve Amerikan bar gibi dönemsel olarak popüler olan ikonik tüketim göstergeleri, evsel moderniteye dair değişen algıların mekânsal simgeleri haline gelmiştir. İkonik tüketim göstergelerinden farklı olarak hem gösterişçi tüketim nesnesi hem de aktarıcı niteliğe sahip elektronik medya, ev ve özel alanda dönüştürücü bir etkiye sahiptir. Bu anlamda tez, dört kritik dönemde evsel mimari vakaları inceleyerek radyo, televizyon ve kişisel bilgisayarların evselleştirme süreçleri ve bu süreçlerin ikonik tüketim göstergeleriyle karşılaştırıldığında mekânsal tezahürlerini aydınlatmayı amaçlar.