Phytoplankton patchiness around the Göksu river estuary (North-Eastern Mediterranean)

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Deniz Bilimleri Enstitüsü, Deniz Biyolojisi ve Balıkçılık Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Zahit Uysal

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: İngilizce

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Değişken trofik özelliklere sahip su kütlelerinin varlığından kaynaklı fitoplanktonun olası düzensiz dağılımını ortaya çıkarmak için Orta Doğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü'ne ait R / V Bilim-2 araştırma gemisi ile Göksu Nehri ağızında mevsimsel fitoplankton örneklemeleri yapılmıştır. Çalışma kapsamında besin tuzları açısından zengin Göksu Nehri ağzı, ötrofik kıyı, mezotrofik sahanlık ve oligotrofik açık deniz sularını temsilen 51 istasyondan biyolojik, fiziksel ve kimyasal parametreler toplanmıştır. Yıl boyunca, Bacillariophyceae (79), Pyrrophyceae (146), Prymnesiophyceae (16), Cryptophyceae, Chrysophycea, Euglenophycea, Ebriophyceae and Chlorophyceae (her biri tek türle mevcut) sınıflarına ait olmak üzere toplam 289 fitoplankton türü tanımlanmıştır. En yüksek fitoplankton çeşitliliği ilkbaharda saptanırken, sırasıyla kış, yaz ve sonbahar mevsimleri bunu takip etmiştir. Mevsimsel yüzey ortalama hücre bollukları göz önüne alındığında, en yüksek düzeydeki yaz mevsimine ait fitoplankton populasyon bolluğunu (2.3 x 105 hücre / l) sırası ile kış (1.2 x 105 hücre / l), ilkbahar (1.1 x 105 hücre / l) ve sonbahar (2.6 x 104 hücre) izlemiştir. Diyatomların, tüm mevsimlerde dinoflagellatlardan ve diğer gruplardan daha baskın olduğu gözlenmiştir. Besin tuzları açısından zengin Göksu nehri ve Lamas dere suları ile beslenen sığ kıyı bölgelerinde fitoplankton türce zengin ve bol miktarda bulmuştur. Taşucu körfezi yüzey suları, yakındaki Göksu nehrinden doğrudan gelen tatlı su girdileri nedeniyle her mevsimde maksimum hücre yoğunluğuna sahip olmuştur. Spearman-Rank Korelasyon analiz sonuçları, sonbahar mevsiminde yüzey fitoplankton bolluğu ve ortam sıcaklığı (r = 0.675, P <0.01) arasında yüksek düzeyde pozitif korelasyonu ve yüzey tuzluluğu ile negatif korelasyonu (r = -0.398, P <0.01) bunların yanısıra besin tuzları arasında hiçbir korelasyonun mevcut olmadığını göstermiştir. Buna karşılık, kışın sadece besin tuzlarıyla (nitrat, nitrit, silikat) ile oldukça belirgin pozitif ilişkiler saptanmıştır. İlkbaharda ise yüzey tuzluluğu ile yüksek oranda belirgin ters yönlü ilişki (r = -0.806, P <0.01) gösterirken, fosfat, nitrat, nitrit ile oldukça belirgin pozitif ilişkiler göstermiştir. Son olarak, yaz aylarında, fitoplankton bolluğu ile tuzluluk ve sıcaklık arasında oldukça belirgin bir ters ilişki gözlenirken fosfat ile belirgin bir pozitif ilişki (r = 0.283, P <0.01) gözlenmiştir. Pielou'nun endeks değerlerine benzer şekilde Shannon çeşitlilik endeks değerleri ilkbaharda en yüksek olarak bulunmuş olup bunu sırası ile azalarak sonbahar, kış ve yaz mevsimleri izlemiştir. Yapılan çok değişkenli analizler sonucunda, her mevsimde birkaç farklı fitoplankton yama oluşumu saptanmıştır. Sonbahar (10) ve kış aylarında (8) gözlemlenen yama sayısının, ilkbahar (2) ve yaz aylarında (3) gözlemlenenlerden sayıca çok fazla olduğu saptanmıştır. Sonbahar ve kış aylarında gözlemlenen sayıca çok ve karmaşık yapıdaki küçük yama oluşumlarına karşın ilkbahar ve yaz aylarında, yüzey florası, kıyı - açık deniz ve doğu - batı alt popülasyonları olmak üzere iki ana bölüme ayrılmıştır.