Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Deniz Bilimleri Enstitüsü, Deniz Biyolojisi Ve Balıkçılık Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Şengül Beşiktepe
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: İngilizce
Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı
Özet:
Bu çalışmada, Mersin Körfezi'ndeki, Kuzeydoğu Akdeniz, zooplankton bolluk ve biyokütlesi ile sestonun biyokimyasal kompozisyonundaki yıllık değişimler araştırılmıştır. Bu araştırma ile, bu bölgedeki zooplanktonun besinsel çevresinin karakterize edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, deniz suyu ve zooplankton örneklemesi, biri kıyı ve diğeri açık olmak üzere iki istasyondan aylık olarak Kasım 2004 ve Ocak 2006 tarihleri arasında yapılmıştır. Deniz suyu örnekleri niskin şişeleri ile yüzeyden toplanmıştır. Zooplankton örnekleri Nansen ağı (çapı 70 cm, göz açıklığı 112 ?m) ile yatay ve dikey çekimler yapılarak toplanmıştır. Yüzey sestonundaki klorofil-a, protein, yağ ve karbonhidrat ölçümleri piko (0.7-2.7 ?m), nano (2.7-18 ?m) ve mikro (>18 ?m) boy gruplarında ayrı ayrı yapılmıştır. Bolluk ve biyokütle için zooplankton örnekleri dört farklı boy gruplarına (112-200, 200-500, 500-1000 ve >1000 ?m) ayrılarak gravimetrik metod ile kuru ve organik ağırlıkları ölçülmüş ve stereo- mikroskop ile de grup kompozisyonu tayin edilmiştir. Kıyı istasyonunun (istasyon 1) açık istasyona (istasyon 2) göre klorofil-a, partikül organik madde (POM=protein+yağ+karbohidrat), zooplankton bolluk ve biyokütle açısından her zaman daha üretken olduğu gözlenmiştir. Her iki istasyonda da, ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde klorofil-a en yüksek değerlere ulaşmıştır. İstasyon 2' deki düşük klorofil-a konsantrasyonunun (0.02- 0.35 ?g L-1) istasyonun oligotrofik olduğunu göstermiştir. İstasyon 1'de en yüksek klorofil-a değeri (2.4 ?g L-1) Mart 2005 de gözlenmiş olup Lamas nehrinin etkisinden kaynaklanmaktadır. İstasyon 1 ve 2'de POM değerleri sırasıyla 42.1 ?g L-1 (Ocak 2006) -1082 ?g L-1 (Mart 2005) ve 53.7 ?g L-1 (Ocak 2006) - 246 ?g L-1 (Mayıs 2005) aralıklarında değişmektedir. Düşük protein, yağ ve karbohidrat değerleri (üretken sistemlerden 1-3 kat daha az), buradaki sistemin oligotrofik olduğunu göstermiştir. Yıl boyunca piko boy grubunun baskın olması (toplam karbohidrat, yağ, protein ve klorofil-a'nın % 31-65' ni oluşturmakta) bölgenin oligotrofik olduğunun diğer bir göstergesidir. Her iki istasyonda da genellikle prt:cho oranı 1` den küçüktür. Her iki istasyonda da karbohidrat dominant biyokimyasal bileşendir. Zooplankton bolluğunda ilkbahar ve sonbaharda olmak üzere iki pik ve ayrıca yaz döneminde küçük bir de artış gözlenmiştir. Su kolonundaki zooplanktonda en yüksek biyokütle artışı yaz ve sonbahar dönemlerinde gözlenirken, yüzey suyunda ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde gözlenmiştir. Her iki istasyonda da 200-500 ve 112-200 ?m boy grupları zooplankton bolluğunun çoğunluğunu oluşturmuştur. Benzer şekilde, kıyı istasyonunda 200-500 ?m boy grubu zooplankton biyokütlesinin çoğunluğunu oluştururken, açık istasyonda ise >1000 ?m boy grubu oluşturmaktadır. Kürekayaklılar, zooplankton grupları arasında en fazla bolluğa sahip olan grup olmuştur ve böylece toplam zooplanktonun yıl içindeki dağılımını belirlemiştir. Kürekayaklılardan sonra kabuklu nauplii, apendikularia, kladosera ve pteropoda diğer önemli gruplardır. Anahtar Kelimeler: Zooplankton, POM, klorofil-a, boy grubu, Kuzeydoğu Akdeniz