SİVRİHİSAR (ESKİŞEHİR, KB TÜRKİYE) BÖLGESİ ÜST JURA – ALT KRETASE KARBONAT PLATFORMU VE YAMAÇ İSTİFLERİNDE FORAMİNİFER VE KALPİONELLİD BİYOSTRATİGRAFİSİ, MİKROFASİYES ANALİZLERİ VE TEKTONİK ÇIKARIMLAR
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Demir Altıner
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: İngilizce
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu çalışmanın amacı Sivrihisar (Eskişehir)’in kuzeyinde, Sakarya Zonu’na ait bir tektonik klipte yer alan Geç Jura – Erken Kretase yaşlı karbonat istifindeki birimlerin çökelme yaşlarının ayrıntılı şekilde belirlenmesi, mikrofasiyes evriminin ortaya konulması ve bu çökellerin Jura – Erken Kretase aralığında Sakarya Zonu üzerinde gelişen karbonat platform sistemindeki yerinin belirlenmesidir. Bu amaçla, Dümrek köyünün hemen kuzeyinde yüzeylenen karbonat istifleri boyunca toplam kalınlığı 925 m olan iki adet stratigrafik kesit ölçülmüş ve detaylı örnekleme yapılmıştır.
Elde edilen veriler doğrultusunda benzer yaş aralığında iki farklı çökelme ortamına ait kayaçların bindirme fayı dokanağı ile bir araya geldiği belirlenmiştir. Bunlardan güneyde bulunan kayaç dizilimi havza ve yamaç fasiyeslerini göstermekte olup, Kimmericiyen – Berriyasiyen yaşlı Yosunlukbayırı Formasyonu ve üzerini örten Valanjiniyen yaşlı Soğukçam Kireçtaşı ile temsil edilmektedir. Bu çökellerde Globuligerina oxfordiana – Mohlerina basiliensis Zonu (Kimmericiyen), Crescentiella morronensis (Saccocoma alt zonu) Zonu (Alt Titoniyen), Protopeneroplis ultragranulata Zonu (Üst Titoniyen), Crassicollaria (massutiniana alt zonu) Zonu (en Üst Titoniyen), Calpionella (alpina, Remaniella ve elliptica alt zonları) Zonu (Alt Berriyasiyen), Calpionellopsis (simplex ve oblonga alt zonları) Zonu (Üst Berriyasiyen) ve Calpionellites (darderi alt zonu) Zonu (Alt Valanjiniyen) ayırtlanmış ve Jura – Kretase sınırı Calpionella Zonu’nun tabanı olarak belirlenmiştir. Bu istifin üstüne ise, araya Yosunlukbayırı Formasyonu’na ait yamaç fasiyesinde, Berriyasiyen yaşlı bir dilimi alarak ters fay dokanağı ile Kimmericiyen yaşlı, tipik bir karbonat platform fasiyesi ile karakterize olan Günören Kireçtaşı gelmektedir. Bu çökellerde Labyrinthina mirabilis – Protopeneroplis striata (Kimmericiyen) Zonu ayırtlanmıştır. Bu birimlerin kuzeyinde, daha kısa ek bir stratigrafik kesit boyunca örneklenen, üst yamaç fasiyesindeki, Erken Berriyasiyen yaşlı Yosunlukbayırı Formasyonu ile bu çökellerin üstünde muhtemelen bir tektonik dokanakla oturan Soğukçam Kireçtaşı bulunmaktadır.
Edremit – Bursa –
Bilecik Karbonat Platfromunun, çalışma alanına göre konumu göz önüne
alındığında, çalışılan havza ve yamaç çökellerinin, bu platformun güneyinde Jura
– Kretase zaman aralığında bulunan bir okyanusa bakan ve bu platformdan
beslenen şelf yamacı – havza ortamını temsil ettiği düşünülmektedir. Bu
birimlerin üstüne bindiren sığ platform karbonatlarının varlığı, çalışma
alanının İzmir – Ankara – Erzincan (İAE) kenet kuşağının güneyinde yer almış
olması ile birlikte değerlendirildiğinde, Edremit – Bursa – Bilecik Karbonat
Platformu kenar ve yamaç çökellerinin, muhtemelen İAE okyanusunun kapanmasına
bağlı olarak önemli bir deformasyon ve kısalma gösterdiği anlaşılmaktadır.