GÖL İLE TAŞKIN YATAĞI SEDİMANLARINDAN ELDE EDİLEN MİNERALOJİK VE ICP-MS/OES JEOKİMYASAL VERİLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İSTATİSTİKSEL YORUMLANMASI (AMİK OVASI / GD TÜRKİYE)

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Fatma Toksoy Köksal

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: İngilizce

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Amik Ovası bölgesinde Amik Gölü'nden ve bu bölgedeki höyüklerin çevresinden alınan bozulmamış karot örnekleri boyunca mineralojik ve elementel jeokimyasal araştırmalar yapılmıştır. Bu karotlar boyunca sedimanların mineralojik içerikleri, hem tüm kayaç hem de yönlendirilmiş kil fraksiyonlarından alınan X-Işını Kırınımı (XRD) ölçümleri ve Taramalı Elektron Mikroskobu – Enerji Dağılım Spektroskopisi (SEM-EDS) analizleri ile incelenmiştir. İhtiva edilen element miktarları hakkında nicel bir bilgi elde etmek için numuneler üzerinde İndüktif Eşleşmiş Plazma Optik Emisyon Spektroskopisi / Kütle Spektroskopisi (ICP-OES/MS) analizleri yapılmıştır. XRD difraktogramlarındaki piklerin yoğunluklarını sayısal değerlere dönüştürmek için MapInfo yazılımı tabanlı bir yöntem kullanılarak XRD ve ICP-OES/MS analizlerinin sonuçları Korelasyon Matrisi ve Temel Bileşen Analizi (PCA) ile ilişkilendirildi. Böylece bu yöntemin avantaj ve dezavantajları belirlenmiş ve mineral-element ilişkileri istatistiksel olarak ortaya konulmuştur. Elde edilen veriler üzerinde yapılan istatistiksel değerlendirmeler, taşkın yatağı örneklerinde kuvars, serpantin, feldspat ve kil minerallerinin, göl örneklerinde ise kalsit ve aragonitin daha yüksek korelasyon katsayılarına sahip olduğunu ortaya koymuştur. Aragonit korelasyonları üzerinde çevresel farklılığın önemli bir etkisi tespit edilmiştir. Tüm kayaç XRD difraktogramlarında 20° 2θ öncesi kil mineral piklerinin diğer kil mineral piklerinin aksine farklı mineralojik ve elementel korelasyonlar gösterdiği de dikkat çekmiştir. Ayrıca, element-mineral korelasyonları, kuvars içinde olası bir rutil muhteviyatını ortaya çıkarırken, nadir toprak elementleri ile ilişkili olan kil mineralleri hariç diğer minerallerin genellikle kimyasal bileşenleriyle korelasyonlar gösterdikleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Amik Ovası, Göl ve Taşkın Yatağı Sedimanları, Mineralojik ve Jeokimyasal Veri, İstatistiksel Yorumlama