Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. İnci Basa
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Bu tez, çağdaş sanat merkezlerinde kapsayıcılığın rolünü araştırmaktadır ve sanat merkezlerinin sosyal sürdürülebilirliğe katkılarına odaklanmaktadır. Sosyal sürdürülebilirlik alanında kapsayıcılık üzerine yapılan ilk tartışmalar 1970’lerde başlamış ve mimarlık da dahil olmak üzere birçok disiplini etkisi altına almıştır. Kapsayıcılık ise, esas olarak tüm bireylerin sosyal hayata tam katılımını sağlarken, kökenleri ne olursa olsun eşit fırsatlar elde etmelerini amaçlamaktadır. Bu tez, kapsayıcılığın sanat merkezleri özelinde, sürdürülebilirliğin üçlü modelinin sunduğu çerçeveler doğrultusunda nasıl bir rol oynadığını incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, sanat merkezlerinin mimarisi ve programları aracılığıyla sosyal sürdürülebilirliğe nasıl katkıda bulunduğunu anlamaktır.
Mimari söylemde sürdürülebilirliğe yapılan vurguya rağmen, özellikle kültürel kurumlarda sosyal boyutunun ve kapsayıcılığın pratikte uygulanmasına dair yeterli araştırma bulunmamaktadır. Bu araştırma, müzelerin çağdaş sanat merkezlerine evrimini inceleyerek, bu kurumları daha kapsayıcı hale getiren mimari ve programatik değişimlerin bağlamını sunmaktadır. Türkiye’nin önde gelen kültürel kurumlarından biri olan Ankara’daki CerModern Sanat Merkezi, sanat merkezleri ile kapsayıcılık ilkeleri arasındaki ilişkiyi analiz etmek için ana örnek olarak seçilmiştir. CerModern’in mimari tasarımı, mekanları, etkinlikleri ve kurumsal misyonu değerlendirilerek, bu kurumun kapsayıcılığı ne ölçüde teşvik ettiğine dair fikirler sunmaktadır.
Arşiv araştırmaları ve gözleme dayalı çalışmalardan elde edilen bulgular, kültürel kurumların kapsayıcılık ilkelerini daha etkili bir şekilde nasıl entegre edebileceğine dair yeni perspektifler sunmakta ve böylece daha eşitlikçi ve sürdürülebilir mekanlar yaratılmasına katkıda bulunmaktadır.