Bilgi Teknolojileri Kullanılarak Su Şebekesindeki Kayıpların Bulunmasına Yönelik Metodoloji Geliştirilmesi: Bir Uygulama

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Teknolojileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Nuri Merzi

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: İngilizce

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, bir içme suyu dağıtım şebekesindeki fiziksel kayıpları bulmak üzere bir yöntem geliştirilmesini hedeflemektedir. Söz konusu çalışma üç ayrı bilgi teknolojisinin bütünleşmiş bir şekilde kullanımını içermektedir. Bu teknolojiler, SCADA, Abone Bilgi Sistemi (ABS) ve Coğrafi Bilgi Sistemidir (CBS). Yöntem temel olarak, içme suyu şebekelerindeki basınç bölgelerinde izole ölçüm bölgeleri ve bu ölçüm bölgelerinin içinde daha küçük, geçici alt bölgelerin oluşturulmasına dayanmaktadır. Olası fiziksel kaçak noktaları önce alt bölgelerde yapılacak adım deneyleri ile belli alanlara sıkıştırılmakta, daha sonra gürültü kaydedici cihazlar yardımıyla bu alanlar iyice daraltılmaktadır. Son olarak yer mikrofonları ile kaçakların noktasal yerlerinin saptanması yapılıp, arızalar onarılmaktadır. SCADA sisteminden günlük en düşük gece debisindeki düşüşler gözlenmekte ve onarılan vii arızaların debileri ölçülmüş olmaktadır. Minimum gece debileri yardımıyla fiziksel kayıp oranları bulunmakta, SCADA ve ABS sistemlerinin aylık olarak çakıştırılması ile de tahakkuk oranları takip edilmektedir. Ayrıca gürültü kaydedicilerin daha etkili kullanımı ve yer mikrofonu ile dinlemenin en aza indirilmesi için CBS verileri üzerinde tampon bölgeler oluşturulmaktadır. Önerilen yöntem, Antalya içme suyu dağıtım şebekesindeki değişik özellikteki iki ölçüm bölgesinde saha çalışması ile uygulanmıştır. Đlk uygulamada yalnızca önerilen yöntem ile fiziksel su kayıp oranında %19.2’lik bir düşüş gözlenmiştir. Đkinci uygulamada önerilen yöntem basınç düşürme yöntemiyle desteklenmiş ve bu çalışmada da fiziksel su kayıp oranlarında %4.9’luk bir düşüş elde edilmiştir.