Hiperlipideminin ApoE-/-farelerinin serebral korteksinde IRE1a ve insulin sinyali yolaklarına etkisinin araştırılması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Tülin Yanık
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Obezite prevalansı dünya çapında
artmaktadır. Yüksek yağlı diyet (YYD) obezite oluşumunda en önemli nedendir.
YYD ile serum yağ asidi seviyeleri yükseldiğinde inflamasyonun indüklenmesi ve
glikoz dengesinin bozulması, insülin yolaklarının bozukluğuna neden olur.
İnsülin sinyal yolaklarının bozulması, beyinde metabolik ve nörodejeneratif
hastalıklarla ilişkilidir. Hücrelere glikoz alımı, insülin tarafından insülin
reseptör substrat (IRS) proteinleri aracılığıyla düzenlenir. Bu yolağın
bozulması insülin direnci ile sonuçlanır. Obeziteyle ilişkili bir lipit metabolizması
bozukluğu olan hiperlipidemi, nörodejeneratif bozukluklar için risk faktörüdür.
Bu nedenle, hiperlipideminin altında yatan mekanizmaların aydınlatılması
önemlidir.
Hücresel stres ve inflamatuar yanıta obezite eşlik eder. Stresin kaynağı henüz ortaya çıkarılmamış olsa da endoplazmik retikulum (ER) stres yanıtıyla bağlantılıdır. Kemirgenlerde, YYD ve ER stres aktivasyonu arasındaki ilişki iyi çalışılmıştır; ayrıca, obez sıçanların hipokampüs ve kortekslerinde ER stres ve insülin yolağı bozukluğu önemli ölçüde gösterilmiştir. Bu çalışmamızda, yüksek yağ/yüksek kolesterol (YY/YK) diyetin C57BL/6 ve ApoE-/- farelerin korteksinde IRE1α aktivasyonuna ve JNK/IRS/Akt sinyali üzerinden insülin yolağına etkisi gösterilmiştir. Sonuçlarımıza göre kortekste insülin reseptör β (IR-β) ifadesinde istatistiksel bir değişiklik gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, ApoE-/- farelerinde standart diyet ile IRE1α/JNK/IRS-1/Akt aktivasyonunun arttığı gösterilmiştir. ApoE-/- farelerinde IRE1α aktivasyonu ve hücrelerde stres statüsü ile bozulmuş IRS-1 aktivasyonu artmış olmasına rağmen, insülin sinyal bozukluğu için doğrudan bir sonuç yoktur.