Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi, Türkiye
Tez Danışmanı: Kürşat Çağıltay
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Bu çalışma, az gören çocukların görme becerilerini iyileştirmek için egzersiz materyali olarak göz hareketleri takibi tabanlı bilgisayar oyunu uygulamalarının tasarım ilkelerini araştırmaktadır. Çocukların görme becerilerini geliştirmek için etkileşimli materyaller sağlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada, analiz, geliştirme, değerlendirme ve test etme ile dokümantasyon ve tartışma olmak üzere tasarım temelli araştırma yöntemi dört aşama halinde uygulanmıştır. Analiz aşamasında, az görenler alandaki uzmanlarla odak grup toplantısı ve görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca, az gören çocuklar için mevcut göz egzersiz uygulamalarını anlamak için özel eğitim öğretmenleri ve bir göz doktoru ile görüşmeler yapılmıştır. Tasarım aşamasında, uzman görüşü toplamak ve göz egzersiz oyunları için hikaye tahtaları hazırlamak amacıyla az görenler ve öğretim teknolojisi alanından uzmanlarla görüşmeler yapılmıştır. Bunun akabinde, özel eğitim öğretmenleriyle yapılan görüşmeler ve uzman akademisyenlerle yapılan odak grup toplantısı ve görüşmeler ile desteklenen süreç değerlendirmeleri ile iki prototip geliştirilmiştir. Bu adımlardan sonra az gören çocuklar için oyun tabanlı göz egzersiz programının nihai ürünleri tamamlanmış ve göz hareketleri tabanlı oyunlar geliştirmesi için tasarım ilkeleri elde edilmiştir. Değerlendirme ve test etme aşamasında, göz egzersiz programı az gören çocuklar ile yapılan testler ve bu az gören çocukların ebeveynleri, göz doktorları ve uzmanlardan toplanan veriler ile birlikte değerlendirilmiştir. Dokümantasyon ve tartışma aşamasında, az gören çocuklar için göz egzersiz programları geliştirmek amacıyla oluşturulan tasarım ilkeleri tamamlanmıştır. Bu çalışma, göz izleme teknolojisinin az gören kişiler tarafından kullanılabileceğini ortaya koymuştur. Bulgular doğrultusunda, az gören çocuklar için oyun tabanlı göz egzersiz programı tasarlanması ve geliştirmesi için kullanılabilecek tasarım ilkeleri ortaya çıkmıştır. Bu tasarım ilkeleri takip edilerek, az gören çocukların görme keskinliğini ve görme alanlarını geliştirmek için tarama ve nesnelere odaklanma ile tarama ve göz hareketlerini kontrol etme konularında; renk ayrımını, kontrast duyarlılığını ve ışık duyarlılığını dikkate alınarak çeşitli görsel nesneler içeren daha fazla oyun geliştirilmesine ihtiyaç vardır.