TÜRKİYE DOĞU AKDENİZ KIYI SULARINDA MİKROPLASTİK KİRLİLİĞİNİN ZAMANSAL VE MEKÂNSAL DURUMU


Koraltan İ., Tomaş K. E., Örek H., Güven O.

IV. Ulusal Denizlerde İzleme ve Değerlendirme Sempozyumu, İstanbul, Türkiye, 3 - 05 Kasım 2025, ss.25-26, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.25-26
  • Orta Doğu Teknik Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Denizel ekosistemleri tehdit eden mikroplastik kirliliği küresel bir sorundur. Kirliliğin izlenmesinde kullanılan geleneksel yöntemler genellikle noktasal kirlilik durumuna dair bilgi verdiğinden dolayı bu yaklaşımlar kirliliğin geniş alanlardaki durumunun değerlendirilmesinde yetersiz kalmaktadır. Ayrıca su kolonundaki mikroplastik çalışmalarında dikey hattı bütüncül olarak örnekleyen yaklaşımlar ara tabakalardaki birikim dinamiklerini tam olarak yansıtmamaktadır. Özellikle Doğu Akdeniz gibi yoğun insan baskısı altındaki kıyısal, kirliliğin gerçek boyutunu ortaya koymak için dikey ve yatay dağılımın eş zamanlı olarak değerlendirildiği bütüncül yaklaşımlar kirlilik kaynaklarına yönelik çalışmalar için önem taşımaktadır.
Gerçekleştirilen bu çalışmada, geleneksel yöntemlerin sınırlılıkları aşılarak Türkiye'nin Doğu Akdeniz kıyı şeridinde (Mersin-Taşucu ve Hatay-Samandağ arası) mikroplastik kirliliğinin zamansal ve mekânsal karakterinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programında geleneksel yöntemlerle izlenen 3 istasyonun da dahil olduğu toplam 20 istasyonda, üçü kış ve ikisi yaz olmak üzere toplam beş dönemde (2023-2025) periyodik örneklemeler gerçekleştirilmiştir. Rozet su örnekleme sistemi ile yüzey, 10m (derinliğinin 10m altında olduğu istasyonlarda dip ve yüzey örneği) ve dipten 2 tekrarlı olarak 12L su örnekleri alınmıştır. Alınan su örnekleri, çalışma kaynaklı havada bulunan fiber kaynaklı kontaminasyon riskini en aza indirmek amacıyla kurulan kapalı bir sistem aracılığıyla doğrudan 50 μm göz açıklığına sahip filtrelere süzülmüş ve bu filtreler laboratuvarda mikroskop altında incelenmiştir.
Elde edilen bulgular, çalışmada uygulanan düşük hacimli örnekleme yaklaşımının, kirlilik trendlerini belirlemede geleneksel yöntemlerle uyum içinde olduğunu göstermektedir. Mekânsal analizler, İskenderun iç körfezi kirliliğin fazla olduğu ve Seyhan Nehri ağzından batıya uzanan kuşakta yoğun bir kirlilik baskısını ortaya koyarken; açık deniz bölgesinde (AKNSWR) tüm su kolonunda gözlenen yüksek değerler, kirliliğin sınır ötesi taşınım yoluyla da bölgeye ulaştığına işaret etmektedir. Önerilen metodolojinin mevcut izleme programlarına daha az efor ve düşük kontaminasyon riski ile entegre edilebileceğini ayrıca Doğu Akdeniz’deki dikey taşınım mekanizmalarını ve kirlilik dinamiklerini bütüncül bir yaklaşımla açıklamaktadır.

Microplastic pollution threatening marine ecosystems is a global issue. However, conventional monitoring methods typically provide point-based data on pollution, thus remaining insufficient for assessing the large-scale distribution of contamination. Furthermore, in studies of microplastics in the water column, approaches that sample the vertical profile holistically may not fully reflect the accumulation dynamics within intermediate layers. Particularly in coastal areas under intense anthropogenic pressure, such as the Eastern Mediterranean, integrated approaches that simultaneously assess both vertical and horizontal distribution are gaining importance to reveal the true extent of pollution.
This study aimed to reveal the spatio-temporal character of microplastic pollution along the Turkish Eastern Mediterranean coast (between Mersin-Taşucu and Hatay-Samandağ) by overcoming the limitations of conventional methods. To this end, periodic sampling was conducted over five periods (2023-2025), comprising three winters and two summers, at a total of 20 stations. These included 3 stations that are also monitored using conventional methods under the Integrated Marine Pollution Monitoring Program. Surface, 10 m, and bottom water samples were collected in duplicate (12L each) using a Rosette water sampling system; at stations shallower than 10 m, only surface and bottom samples were collected. The collected water samples were filtered directly through a closed system onto 50 μm mesh-size filters to minimize the risk of contamination from airborne fibers associated with the sampling procedure. These filters were subsequently examined under a microscope in the laboratory.
The obtained findings indicate that the low-volume sampling approach applied in the study is consistent with conventional methods in determining pollution trends. Spatial analyses reveal high pollution levels in the inner Iskenderun Bay and intense pollution pressure in the zone extending westward from the Seyhan River mouth; furthermore, high values observed throughout the entire water column in the offshore region (AKNSWR) suggest that pollution also reaches the region via transboundary transport. It demonstrates that the proposed methodology can be integrated into existing monitoring programs with less effort and lower contamination risk and explains vertical transport mechanisms and pollution dynamics in the Eastern Mediterranean with a holistic approach.