Dokunsal Malzeme Algısında İşitsel ve Görsel Sinyallerin Artırıcı Rolü

TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2025 - 2028

Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
Destek Programı: 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı
Başlama Tarihi: Kasım 2025
Bitiş Tarihi: Kasım 2028

Proje Özeti

Malzeme algısı çalışmaları özellikle son çeyrek yüzyılda muazzam bir hızla gelişmeye devam etmektedir. Malzemeleri nasıl algıladığımız genellikle görsel, işitsel veya dokunsal kanallardan izole duyusal sinyaller kullanılarak çalışılmaktadır. Bunun sebeplerinden biri yöntemsel kısıtlamalardır. Diğeri ise görsel bilginin malzeme hakkında çok hızlı ve detaylı yargılara varmamız için tek başına yeterli olmasıdır. Ancak sadece görüntüsüne bakarak internetten satın aldığımız bir gömlek elimize geçtiğinde dokunsal bilgi eklenir ve bununla birlikte malzeme algımız, dolayısıyla gömleği beğenip beğenmememiz, tamamen değişebilir. Gelişen teknolojiyle birlikte dokunmatik ekranlarda elektrotitreşim kullanılmaya başlanmış, böylece dokunsal geribildirim vermek mümkün olmuştur. Bu hissetmatik ekranlar henüz akıllı telefonlar kadar ticarileşmese de laboratuvar ortamlarında yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır ve yüzey dokularının algılanmasında çoklu duyusal kanaldan gelen sinyalleri çalışmak için yeni fırsatlar sunmaktadır. Önerilen projede elektrotitreşimle dokunsal sinyaller verebilen TANVAS Touch ekranı kullanılarak pürüzlülük algısı çalışılması planlanmıştır. Bunun yanında, planlanan çoklu duyusal deneylerde görsel ve işitsel sinyallerin dokunsal pürüzlülük algısındaki artırıcı etkisi incelenecektir. Proje kapsamında psikofiziksel yöntemlerle yapılacak altı iş paketinde katılımcılara işitsel, görsel ve dokunsal uyaranlar sunulacak ve pürüzlülük algıları hakkındaki cevaplar toplanacaktır. Veriler psikometrik fonksiyonlarla analiz edilerek pürüzlülük hassasiyeti ayrıştırma eşikleriyle ölçülecektir. Bunun yanında kaydedilecek tepki süreleri ve parmak hareketleri de ilk başta göze çarpmayan örüntüleri saptamak için kullanılacaktır. Görsel uyaranlar görüntü istatistiklerine bağlı iki boyutlu dokulardan ve farklı pürüzlülük seviyelerine sahip üç boyutlu bilgisayar modellerinden oluşacaktır. Sözlü ve sözlü olmayan işitsel uyaranlar formant ve Fourier analizleriyle incelenecektir. Dokunsal uyaranlar görsel dokular baz alınarak modellenip elektrotitreşimle sunulacaktır. Faktöriyel bir deney tasarımı ile öncelikle tekli duyusal kanallardan pürüzlülük algısı incelenecek, daha sonra görsel ve işitsel sinyallerin artırıcı etkisi incelenecektir. Bu çalışmalarla entegre sinyaldeki güvenilirliğin ne kadar artığını saptamak hedeflenmektedir. Proje önerisi hem yeni teknoloji bir hissetmatik ekran kullanılması açısından ve hem de yaygın yöntemin aksine görsel değil dokunsal sinyale odaklanacağı için oldukça yenilikçidir. Çoklu duyusal sinyallerin birleşimini çalışmak temel bilimde olduğu kadar uygulamalı alanlar için de önemlidir. Proje bulguları, sanal gerçeklik (VR) ve artırılmış gerçeklik (AR) uygulamalarında daha gerçekçi ve etkileyici deneyimler tasarlanmasına yardımcı olabilir. Ayrıca, insan-bilgisayar etkileşimi (HCI) tasarımında, kullanıcıların malzeme algısını doğru bir şekilde sağlamak için çoklu duyusal sinyallerin nasıl kullanılabileceğine dair önemli bilgiler sunabilir.