2515 - COST Aksiyon Üyeleri Ar-GE Destek Programı 324K630 Araştırmacı Pskolojik İyi oluşu: Belirleyici Faktörler Temelinde Psikolojik İyi Oluş Odaklı Araştırmacı Güçlendirme Programı (PİO-ARGÜP) Geliştirme Projesi

Gökalp G. (Yürütücü), Caner Yıldırım S., Yüce Selvi Ü., Ertem H. Y., Çilsalar Sagnak H.

TÜBİTAK - AB COST Projesi , 2025 - 2028

Proje Türü: TÜBİTAK - AB COST Projesi
Başlama Tarihi: Ağustos 2025
Bitiş Tarihi: Ağustos 2028

Proje Özeti

Akademik yaşamda ruh sağlığı ve psikolojik iyi oluşun önemi son yıllarda vurgulanmaya başlanmış olmakla birlikte Covid-19 pandemisinin ortaya çıkardığı sonuçlarla bu konuda araştırmalar artmıştır. Ülkemizde ise araştırmacı ve özellikle doktora öğrencilerininruh sağlığı ve psikolojik iyi oluşu, üzerinde henüz yeterince durulmamış bir alandır. Türkiye’de 2023 Şubat ayında yaşanan büyük depremlerin psikolojik etkileri, Covid-19 pandemisinin etkileri, bütün bu felaketler öncesinde de var olan nitelikli öğretim üyesi açığı, artan doktora programı terk oranları ve doktora öğrencilerine sağlanan kısıtlı destek hizmetleri gerekçesiyle, mevcut çalışmada, ülkemizdeki araştırmacıların psikolojik iyi oluşlarını etkileyen dinamikleri belirleyerek bir “Araştırmacı Psikolojik İyi Oluş Modeli” ve çevrimiçi bir “Psikolojik İyi Oluş Odaklı Araştırmacı Güçlendirme Programı (Çevrimiçi PİO-ARGÜP)” geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

A) 1. Proje aşağıdaki alanlarda bilimsel değeri ve yenilik potansiyeli olan bir projedir.

● Çalışma Türkiye özelinde ruh sağlığı anlamında, ağır iş yükü, finansal zorluklar, iş güvencesizliği, tez yazım sürecindeki yalnızlık hissi gibi faktörlerden dolayı, risk grubunda olarak tanımlanan doktora öğrencilerine yönelik psikolojik iyi oluş modeli geliştirilen ilk çalışmadır.

● Çalışma, farklı iş ortamlarında yaygın olarak kullanılan İş Talepleri-Kaynakları (İTK) modelinin yeni bir bağlamda, akademik çalışma ortamları ve Türkiye’de doktora öğrencileri özelinde geçerliliğini test edecek olmasıyla yenilik potansiyeli taşımaktadır.

● Çalışmada bir kişisel kaynak olarak değerlendirilen psikolojik sermaye faktörünün İTK modeline entegre edilmesi ve önerilen bu modelin doktora öğrencileri örnekleminde test edilmesinin, İTK modeli ile ilgili alanyazına katkı sağlayacağı ve akademik çalışma ortamlarındaki iyi oluşun sağlanabilmesi amacıyla geliştirilecek olan müdahale programları için bilgi sunacağı değerlendirilmektedir.

● Çalışma, hem araştırmacı psikolojik iyi oluş modeli oluşturarak hem de bu model çerçevesinde Çevrimiçi PİO-ARGÜP geliştirerek doktora öğrencilerinin psikolojik iyi oluşunu etkileyen dinamikleri belirleyecek ve hedefe yönelik, erişilebilir destek sağlayacak ikili yaklaşımıyla da yenilikçiliğini ortaya koymaktadır.

A) 2. Proje metodolojik, kavramsal ve kuramsal katkı sağlaması nedeniyle de özgün değer taşımaktadır.

● Çalışma, Türkiye'de doktora öğrencilerinin psikolojik iyi oluşunu ruh sağlığı, iş talepleri ve kaynakları ve kişisel kapasiteleri gibi çeşitli faktörleri kapsayan bütüncül bir bakış açısıyla ele aldığından ve nitel ve nicel verilerin bütünleştirilmesini içeren çok aşamalı karma yöntem yaklaşımı kullanılması sayesinde doktora öğrencilerinin psikolojik iyi oluşuna ilişkin temellendirilmiş bir teorinin geliştirilmesine katkıda bulunacaktır.

● Çalışmada, öğretim tasarımı geliştirmede yaygın olarak kullanılan ADDIE modeli (psikolojik iyi oluşa yönelik modüllerde dijital psikoeğitim müdahalesi yaklaşımı ile) ve Bilişsel Yük Teorisi yeni bir alanda, psikolojik iyi oluş odaklı, kültüre özgü bir müdahale programı, Çevrimiçi PİO-ARGÜP geliştirmede kullanılmasıyla en iyi tasarım ilkelerinin belirlenip raporlaştırılması anlamında kuramsal katkı sağlayacaktır.

A) 3. Proje araştırmacıların psikolojik iyi oluşunu sağlamaya ve korumaya yönelik becerilerini geliştirmeye katkı sağlamak amacıyla uygulamaya dönük özgün değer taşımaktadır.

● Projede Türkiye'deki doktora öğrencilerinin ihtiyaçlarını gözeterek belirlenen kültüre özgü kişisel, sosyal ve akademik kaynakları içeren, araştırmacıların kişisel ve profesyonel gelişimlerini destekleyecek, sürdürülebilir çevrimiçi bir müdahale programı sunmasıyla özgün değer taşımaktadır.

B) Yöntem

Projenin araştırma deseni karma modeldir. Karma model araştırma türlerinden, çok aşamalı desen tercih edilecektir. Bu desenin kullanılması, hem nitel hem nicel yaklaşımlardan aynı anda faydalanmak konuya daha bütüncül ve disiplinler arası bakış sağlayacaktır. İhtiyaç analizinden modellemeye, program geliştirmeden çevrimiçi platform kurmaya kadar birçok aşama birbiriyle bağlantılı olarak ilerlediğinden çok aşamalı desen proje yönetimi süreçlerinin etkili yürütülmesine katkı sunacaktır. Aşamalar, ihtiyaç analizi, psikolojik iyi oluş modeli test etme ve modelleme, çevrimiçi PİO-ARGÜP tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme olarak isimlendirilmiştir. Çalışmanın ulaşılabilir evrenini Türkiye’de üniversitelerdeki Doktora öğrencileri oluşturacaktır. Üniversite niteliği ile akademik alan ölçütleri çerçevesinde, önce rastgele üniversiteler seçilecek, ardından akademik alan bazlı öğrenci seçimi yapılacaktır. Veriler odak grup görüşme formu, iş talepleri ve kaynakları ölçeği, psikolojik sermaye ölçeği, psikolojik iyi oluş ölçeği, e-öğrenme araçları değerlendirme tablosu, log kayıtları ve Çevrimiçi PİO-ARGÜP ile ilgili görüşme formları ile toplanacaktır. Nitel verinin analizinde içerik analizi, nicel verinin analizinde ise frekans, ortalama, standart sapma, Yapısal Eşitlik Modellemesi ve tekrarlı ANOVA yürütülecektir.

C) Yönetim

Proje yönetimi ve işleyişi bir proje yürütücüsü, ve çalışmanın disiplinler arası yapısına uygun olarak ihtiyaç duyulan farklı uzmanlık alanlarından gelen dört araştırmacı ve üç bursiyerden oluşan bir ekip tarafından sağlanacaktır.

D) Yaygın Etki

Her bir üniversitede, insan ve fiziki kaynak gibi zorluklar nedeniyle araştırmacıları destekleyecek birimlerin oluşturulması ve verimli bir şekilde sürdürülmesi oldukça zordur. Geliştirilecek çevrimiçi platform üzerinden sunulacak Çevrimiçi PİO-ARGÜP’ün Türkiye’deki tüm doktora öğrencilerinin erişimine açık olması hedeflenmekte, böylelikle mevcut kaynakların verimli kullanılması ve sürdürülebilirlik açısından çalışmamızın önemli kazanımlar sağlayacağı düşünülmektedir.