Doğal zeolitlerin atıksu arıtımında kullanılabilirliği


İmamoğlu İ. (Executive)

Project Supported by Higher Education Institutions, 2003 - 2005

  • Project Type: Project Supported by Higher Education Institutions
  • Begin Date: January 2003
  • End Date: December 2005

Project Abstract

Ülkemizde yüksek rezervlere sahip zeolitlerin, özellikle klinoptilolitin,

birçok uygulama alanı olduğu açıktır. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı VIII. beş yıllık

kalkınma planında (DPT, 2001) araştırılması ve kullanım alanlarının geliştirilmesi

desteklenen zeolitlerden ülkemizde özellikle yüksek reservi bulunan klinoptilolitin atıksu

arıtımında kullanımını araştırmaktır. Yaygın kirleticiler olmaları nedeniyle, Ni(II), Zn(II) ve

Cu(II) metallerine ek olarak Pb(II)’nin klinoptilolit kullanılarak giderimi gerek verim, gerekse

de giderim kinetiği bazında araştırılmıştır.

Proje kapsamında yapılan literatür ve laboratuVar çalışmaları özetlenmiştir. Kesikli

reaktörlerde gerçekleştirilen denge ve kinetik çalışmaları, ve bunun yanında sürekli

reaktörlerde metal giderim çalışmaları Balıkesir Bigadiç yöresinden elde edilen klinoptilolitin

Cu(II), Ni(II), Zn(II) ve Pb(II) metallerinin arıtılabilirliğine büyük katkısı olabileceğini

göstermiştir. Doğal ve şartlandırılmış doğal mineralin önemli düzeyde ağır metal giderim

potansiyeli olduğu görülmüştür. Uygulanan şartlandırmanın metal giderimini önemli ölçüde

arttırdığı saptanmıştır. Şartlandırma işlemi klinoptilolitin metal gideriminden sonra yeniden

kullanımını ve metalin geri kazanımını mümkün kılmaktadır. Klinoptilolit ve metal geri

kazanımının incelenmesi bu projenin amaçları arasında değildir, ancak gerçekleştirilen

çalışma sonunda elde edilen umut verici bulgular, bu yönde çalışmaların yapılmasının

gerekliliğine işaret etmekle yeni bir araştırma kolunun açılmasını sağlamıştır.

Bu çalışma ile atıksulardan ağır metal gideriminde geleneksel arıtım sistemlerinin tersine

doğal ve yerel bir malzeme olan zeolit kullanımı esas alınarak ülkemizin mevcut

kaynaklarının etkin şekilde değerlendirileceği ekonomik arıtım sistemlerinin geliştirilmesi

amacına yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar sonucunda, ulusal ve

uluslararası literatüre makale ve bildiriler vasıtasıyla katkı sağlanmış ve sağlanacaktır.