Deprem Bölgesinde Kadınların Ekonomik İyilik Halleri ve Güçlenmelerini Destekleme Stratejilerine İlişkin Model Önerisinin Geliştirilmesi
BEŞPINAR AKGÜNER F. U. (Yürütücü), ERDUR BAKER Ö., AFYONOĞLU M. F., ARSLAN TÜRKOĞLU H., BEŞPINAR L. Z., Demirkol Colosio E., et al.
TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2025 - 2027
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Ağustos 2025
- Bitiş Tarihi: Ağustos 2027
Proje Özeti
6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş ve Hatay merkezli meydana gelen depremlerde, TÜİK (2022) verilerine göre, Türkiye nüfusunun %16,4’ünün yaşadığı 11 ilde ciddi kayıplar yaşanmıştır. Yaşanan bu afetlerle il, bölge ve ulusal düzeyde önemli toplumsal sonuçları olan bir süreç başlamıştır ve bu sürecin etkileri günümüzde de sürmektedir. Afetlerin sadece bölgede yaşayanlara değil aynı zamanda tüm ülkeye olan yaygın etkileri bilinmekle birlikte, yapılan çalışmalar afetlerin afet öncesinde sosyo-ekonomik açıdan kırılgan ve dezavantajlı konumdaki grupları daha fazla etkilediğini göstermektedir (Birkmann, 2007; Rufat vd., 2015). Sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı gruplardan biri olan kadınlar ve kız çocuklarının diğer gruplara kıyasla yaşanan afetten farklı boyutlarda ve daha derin bir şekilde etkilendiği araştırmalarda vurgulanmaktadır (Enarson ve Meyreles, 2004; Ariyabandu, 2006; Neumayer ve Plümper, 2007). Afetin bir “olgu” olarak değil, toplumsal sonuçları yaşanan coğrafyayı da aşan bir “süreç” olarak (Ahmad, 2018) değerlendirildiği yaklaşımlar benimsendiğinde; afet sırasında ve afet sonrasında özellikle kadınlar ve çocukların süreçten ekonomik durum, sağlık ve eğitim hizmetlerine ulaşım, kararlara katılım ve psikolojik iyilik hali açısından etkilendikleri görülmektedir (Goulart vd., 2021). 6 Şubat depremlerinden sonra üst düzeye çıkan farkındalık ile T.C. 12. Kalkınma Planında hem Afetlere Dirençli Yaşam Alanları, Sürdürülebilir Çevre ekseni altında kapsayıcı tedbirlere yer verilmiş, hem de Nitelikli İnsan, Güçlü Aile, Sağlıklı Toplum ekseni altında özellikle afetten etkilenen kadınlara yönelik olarak 724.2, 728.5, 774.1, 728.5 sayılı tedbirler geliştirilmiştir. Sürdürülen çalışmalara katkı sunmayı amaçlayan bu proje önerisi, deprem bölgesinde kadınların ekonomik iyilik hallerine dair durumu tespit etmeyi ve kadınların ihtiyaç ve önceliklerinin yanı sıra güçlenmelerini desteklemeye yönelik politika ve uygulama önerileri geliştirmeyi de amaçlamaktadır. Bu proje, kadınların ekonomik iyilik hallerinin yaşanan bu afete bağlı dönüşümünü incelemeyi amaçlamaktadır. Proje kapsamında, ekonomik iyilik hali 3 boyutta ele alınacaktır: (1) istihdam olanakları ve istihdama katılım (2) mülkiyet haklarına erişim ve kontrol (3) gelir kaynaklarına erişim ve kontrol Projede ekonomik iyilik halinin psikolojik ve hukuki boyutları ele alınacak, araştırma bulgularına dayanarak sosyal hizmetler için öneriler geliştirecektir. Bu kapsamda, projede Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (NUTS) Düzey-2 bölgeleri arasında, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen üç bölgeden beş ile odaklanmaktadır: TR63 (Hatay, Kahramanmaraş), TRB1 (Malatya), TRC1 (Gaziantep, Adıyaman). Bu illerin depremden en çok etkilenen iller olmasının yanı sıra, afet sonrasında bölgenin durumu göz önüne alındığında daha kolay ulaşılabilecek iller olmaları dikkate alınmıştır. Bu tercih, alan çalışmamızın uygulanabilirliğini sağlamayı amaçlamaktadır.