UNCOVERING STUDENTS SYSTEMS THINKING REASONINGPATTERNS: A CASE FOR ECOLOGICAL SYSTEMS

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GÜNİZ GÜNEŞ DEMİR

Danışman: Ceren Öztekin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin ekolojik sistemler hakkındaki sistemsel düşünme becerilerini ve nedensel akıl yürütme becerilerini sistemsel düşünme perspektifinden incelemektir. Çalışmaya 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören toplam 510 öğrenci katılmıştır. Nicel araştırma desenin benimsendiği çalışmanın verileri Mambrey ve arkadaşları (2022) tarafından geliştirilen Sistemsel Düşünme Testi kullanılarak toplanmış ve Mehren ve arkadaşları (2018) tarafından geliştirilen sistemsel düşünme modeli çerçevesinde analiz edilmiştir. Çoktan seçmeli sorulardan oluşan test, öğrencilerin sistem organizasyon becerilerini, sistem davranış becerilerini, sisteme uygun eyleme geçme niyetini ve sistemin modellemesi becerilerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Katılımcıların yanıtları, betimsel istatistikler kullanılarak değerlendirilmiş ve tek nedenli, doğrusal ve karmaşık akıl yürütme becerileri olarak sınıflandırılmıştır. Bulgular, ortaokul öğrencilerinin (a) ekosistemlerdeki karmaşık ilişkileri açıklamak için farklı sistemsel düşünme modellerini kullandıklarını, (b) Çayır Besin Ağın sistemindeki ilişkileri incelerken tek nedenli ve doğrusal akıl yürütme becerisineviii sahip olduklarını, (c) sistem bileşenlerini bağımsız ya da sadece doğrudan bağlantılar aracılığıyla birbirine bağlayan bir düşünme biçimi geliştirdiklerini ve (d) ekosistemi dinamik ve etkileşimli bileşenlere sahip bütüncül bir sistem olarak kavramsallaştırmada zorlandıklarını göstermiştir. Ayrıca, sistem modelleme gibi karmaşık akıl yürütme gerektiren kavramlarda performanslarının sınırlı olduğu görünmektedir. Sonuç olarak, mevcut çalışma bulgularının fen eğitiminde yer alan karmaşık sistemlerin, özel olarak ta ekosistem konusunun öğretimine ve öğrenimine önemli geri bildirimler sunacağı düşünülmektedir.