Word order variations in Turkish: Evidence from binding and scope
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Enformatik Enstitüsü, Bilişsel Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: CEYHAN TEMÜRCÜ
Danışman: DENİZ ZEYREK BOZŞAHİN
Özet:oz TÜRKÇE'DE SÖZCÜK SIRASI DEĞİŞİMLERİ: BAĞLANMA VE ALAN VERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Temürcü, Ceyhan Yüksek Lisans, Bilişsel Bilim Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. H. Cem Bozşahin Ortak Tez Danışmanı: Prof. Dr. Deniz Zeyrek Kasım 2001, 186 sayfa Bu çalışma, Türkçe'de gözlemlenen sözcük sırası değişim lerinin açıklanması çabalarına katkıda bulunmayı amaç lamaktadır. Bu amaca yönelik olarak, kimi sözcük sırası değişimlerini hiyerarşik yapıyla bağlantılandırırken, diğer bazılarını söyleme duyarlı 'sözdizimi dışı' düzeneklerle ilişkilendirecektir. Minimalist Program'ın (Chomsky'nin (1995) sunduğu şekliyle) ana varsayımları kabul edilmekle birlikte, bilgi yapısının (BY) fonoloji bileşenine girdi sağlayan bir sunuluş olarak öngörülmesiyle, programın teorik çerçevesine muvakkat bir ekleme yapılacaktır. Dilbilim literatüründe daha önce sıkça 'seçimlik' ya da 'stilistik' olarak sunulan taşımaların yalnızca BY farklılıkları sonucunda ortaya çıktıkları ileri sürülecektir. Türkçe'de görülen devirme ve karşıtlaştırıcı öne çekme işlemlerinin bu türden BY-güdümlü yer değişimleri olduğu savunulacaktır. Odağın yüklemin önünde olduğu formlardaki ÖNY-NÖY değişiminin hiyerarşik yapıyla ilişkili bir olgu olduğu, buna karşılık geçişli tümcelerde görülen diğer sözcük sıralarının ÖNY ya da NOY ile aynı gramer yapısına sahip ve dolayısıyla bunlardan birinin söylemsel bir varyasyonu olarak görülmesinin doğru olacağı savunulacaktır. NOY yapısının nesnenin bir ÇÖ-dışı taşıması sonucu ortaya çıktığı ileri sürülecektir. Ayrıca, NÖY'nin Türkçe'de ters çatı yapısına karşılık geldiği fikri önerilecektir. Türkçe'nin tümce yapısına ilişkin analizler Minimalist bir yaklaşımla ortaya konacak, nesne ve özne 'birleştirilmesi' olarak bilinen olgu için yapısal çözümlemeler sunulacaktır. Anahtar sözcükler: Türkçe, sözcük sırası, tümce yapısı, bilgi yapısı, fonoloji bileşeni, devirme, karşıtlaştırıcı öne çekme, konu-güdümlü taşıma, Durum denetimi, nesne kayması, birleştirme, YÖ-kabukları, çalkalama, ters çatı, temel sözcük sırası. IV