Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ILGIN AKSOY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yasin Ceylan
Eş Danışman: Corry Michael Shores
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Spinoza, kariyeri boyunca töz ve kipleri kendi ontolojisinin iki kategorisi olarak kabul eder. Etika'da tözü "kendi içinde olan," kipi "başkasının içinde olan" olarak tanımlar, E1a1'de "var olan her şeyin ya kendi içinde ya da başkasının içinde olduğunu" ileri sürer ve E1p15d'de açıkça şu sonuca varır: "tözler ve kipler dışında hiçbir şey yoktur." Dolayısıyla Spinoza'ya göre var olan her şey ya bir töz ya da bir kiptir. Ancak Spinoza'nın 'içinde olma' olarak ifade ettiği bu iki kategori arasındaki ilişkinin en iyi şekilde nasıl yorumlanacağı Spinoza araştırmacıları için kalıcı bir sorun olmuştur. Soruna geleneksel yaklaşım, bu ilişkiyi, ontolojik bağımsızlığı ve bağımlılığı tanımlayan skolastik Aristotelesçi 'içinde olma' veya içerilme ayrımıyla anlar ve Spinoza ontolojisini, bu iki kategori arasındaki mereolojik yapıyı dışlayan iki kategorili bir ontoloji olarak alır. Bu tezde, düalist okumayı reddederek Spinoza'nın töz ve kip kavramlarına ilişkin tek kategorili bütünsel mereolojik bir anlayış tesis etmeye çalışıyorum. Spinoza ontolojisinin geleneksel düalist okumasının, Spinoza'nın hiyerarşik tek kategorik varlık, çıplak töz, içkin nedensellik ve cevher-kip ilişkisinin bütüncül mereolojik yapısına dair öğretilerine ikna edici bir açıklama sağlayamadığını savunuyorum. Bunun yerine, öncelik monizminin bu kalıcı sorunu yeniden değerlendirmemize ve geleneksel kabulü sorgulayarak cevher ve kip kavramlarını güç [potentia] terimleriyle yeniden inşa etmemize olanak tanıyan bir çerçeve sağladığını savunuyorum.