Emotion regulation strategies and emotional autobiographical memory performances in mother-child dyads: A longitudinal study
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: FATMA BETÜL ABUT
Danışman: Başak Şahin Acar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı, anne-çocuk ikililerinde duygu düzenleme stratejileri ile duygu kodlaması içeren duygu yüklü otobiyografik bellek performanslarını Türkiye'de ulusal çaptaki bir örneklemde boylamsal olarak incelemektir. Duygu düzenleme yöntemleri ve duygusal olarak olumlu ve olumsuz anılardaki duygu ifadelerinin profillerinin çıkarılmasının hedeflendiği bu çalışma için 3. sınıftan 11. sınıfa kadar olan öğrenciler ve annelerinden bir yıl arayla iki kez veri toplanmıştır. Annelerin duygu düzenleme stratejilerinin çocuk ve ergenlerin üzüntü yönetimi becerileri ve anılarında kullandıkları duygu ifadelerinin sıklığı üzerindeki etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmanın verileri, TAÇEP adlı ulusal bir TÜBİTAK-1003 projesi kapsamında toplanmıştır. Her katılımcının olumlu ve olumsuz anısı taranıp kategorize edilmiştir. 2178 anne-çocuk çiftinden oluşan bir alt örneklem seçilmiş ve toplamda 12412 epizodik anı duygu kelimeleri bağlamında kodlanmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre, annenin bastırma düzeyi ortaokul çocuklarının engelleme stratejisini kullanma düzeylerini pozitif yönde yordamıştır. Ayrıca, annelerin anılarında kullandıkları duygu ifadeleri, ortaokul ve lise öğrencilerinin anılarında kullandıkları duygu ifadelerini pozitif yönde yordamıştır. YEM analizi, annelerin yeniden değerlendirme düzeylerinin ortaokuldaki kız öğrencilerin duygu düzenleme ile başa çıkma becerileriyle pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, annenin bastırma düzeyi hem kendi hem de ortaokul düzeyindeki çocuklarının anılarındaki duygu ifadeleriyle negatif yönde ilişkili bulunmuştur. APIM analizine göre, annenin 1. zamandaki duygu ifade sıklığı hem kendi hem çocuğunun 2. zamandaki duygu ifade sıklığıyla pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Bulgular, annelerin duygu yönetiminin çocuklarının üzüntü yönetimi ve anılarında kullandığı duygu ifade sıklığı üzerinde anlamlı boylamsal bir etkisi olduğunu göstermektedir. Çalışmanın bu anlamda ilgili müdahale çalışmaları için kapsamlı bir çerçeve oluşturarak alana önemli katkılarda bulunduğu düşünülmektedir.