Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Ozan Bilge Öztürk
Danışman: Corry Michael Shores
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, zaman bilincini Edmund Husserl ve Henri Bergson'un teorileri kapsamında fenomenolojik bir bakış açısıyla incelemeyi hedefler. Çalışmada, Husserl'in zaman bilinci üzerine anlık verilmişlik ve yönelimselliğine dayanan üç parçalı analizi (anlık izlenimler, retansiyon ve protansiyon) ve Bergson'un sezgi kavramı temelinde homojen zaman ve saf süre arasında yaptığı ayrım kapsamlı bir biçimde açıklanır. Bu bağlamda Husserl zamanı mekânsal ilişkilerle benzer bir karakterde ele alırken, Bergson ise zamanı içsel ve sürekli bir akış olarak görür. Tez, Husserl'in zamanı mekânsal bir kapsamda ele almasının, farklı zaman modları arasında mesafe olduğu varsayımına yol açtığını ve böyle bir kavrayışın zamanı tazelik ve tamlık içeren karakterlerinden yoksun bıraktığını savunur. Bu bakımdan, Husserl'in zaman bilinci, zamanın akışkan ve dinamik doğasıyla tam olarak örtüşmemektedir. Buna karşılık, Bergson'un sezgisel zaman modelinin, zamanı mekânsal kavramlar ve analojilerden bağımsız olarak, sürekli değişen ve bölünemeyen bir akış olarak ele almasının, Husserl'in yönelimsel ve dışsal özelliklere dayanan zaman teorisine kıyasla daha tutarlı ve kapsamlı bir zaman anlayışı sunduğu ve zamanın anlık ve doğrudan deneyimine daha sadık kaldığı öne sürülür. Bu bakımdan Bergson'un Husserl'e nazaran fenomenolojik açıdan zamanın anlık verilmişliğine daha sadık kaldığı öne sürülebilir. Anahtar Kelimeler: Husserl, Bergson, Zaman Bilinci, Zamanın Mekânsallaştırılması, Fenomenoloji