Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1999
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: İrfan Kandemir
Danışman: AYKUT KENCE
Özet:öz TÜRKİYE BALARISI POPULASYONLARININ (Apis mellifera L.) MORFOMETRİK VE GENETİK VARYASYONU Kandemir, İrfan Doktora, Biyoloji Bölümü Danışman: Prof. Dr. Aykut KENCE Şubat, 1999, 136 sayfa Bu çalışmada Türkiye balansı (Apis mellifera L) populasyonlarında morfometrik ve genetik varyasyon belirlenmiştir. Morfometrik ve genetik varyasyonun belirlenmesinde on morfometrik (kanat uzunluğu, kanat genişliği, kanat C ve D değerleri, kübital A ve B değerleri, femur uzunluğu, tibia uzunluğu, metatarsus genişliği ve metatarsus uzunluğu), altı biyokimyasal enzim sistemi (Fosfoglukomutaz, Hekzokinaz, Fosfoglukozizomeraz, Malat dehidrogenaz, Esteraz-3, ve Malik enzim), total mitokondriyal DNA ve mitokondriyal DNA üzerinde bulunan bazı genler çalışılmıştır. Altı enzim sisteminden, dört tanesinin (toplam 16 alel) polimorfik (Pgm, Est, Hk, Mdh), diğer iki enzimin ise (Pgi ve Me) monomorfik oldukları tespit edilmiştir. Ortalama heterozigotluk düzeyi 0.072±0.007 olarak bulunmuştur.VI Pgm genotipleri Güney Anadolu ve Akdeniz bölgesinde Hardy-Weinberg dengesinden sapmalar göstermiştir (p<0.001). Uzamsal otokorelasyon analizi sonucunda Hk ve Mdh enzim sistemlerinde güneydoğu-kuzeybatı doğrultusunda coğrafik varyasyon örüntüsü gözlenmiştir. Esteraz enzimi ise kuzey doğu Anadolu bölgesinde hiç varyasyon göstermemiştir. Türkiye halanlarının ayrışım fonksiyon analizinde morfometrik ve elektroforetik veriler eşit ağırlıklarda, balansı populasyonlarını ayırmışlardır. Birinci eksende Trakya ve Anadolu arıları birbirlerinden ayrılmış, ikinci eksende ise Anadolu balansı populasyonları kendi aralarında iki ana gruba daha ayrılmışlardır. Mitokondriyal DNA analizi sonucunda 3 farklı örüntü (Karnika\l_igustika, Afrika ve bilinmeyen bir örüntü) tespit edilmiştir. En güneydeki Hatay ilinde, Türkiye'de ilk defa Afrika örüntüsüne rastlanmıştır. Daha sonra, mitokondriyal DNA'nın CO-I bölgesinin Hinf-I ve Taq-I enzimleri ile çalışılması sonucunda, Afrika örüntüsü gösteren balansı kolonilerinde varyasyon tespit edilmiştir. Bu çalışmada elde edilen bulgular, halanlarının kuzeydoğu Afrika'da bulunan bir merkezden yayıldığı hipotezini desteklemektedir. Anahtar kelimeler: Baları lan, Apis mellifera, Genetik varyasyon, Nişasta-jel elektroforezi, izozim, mitokobdriyal varyasyon, mikrosatellitler, Uzamsal otokorrelasyon, Temel Öğeler Analizi, Anadolu.